Jump to content

Tanzaniya

Kubijyanye na Wikipedia
Ibendera rya Tanzaniya
Ikarita ya Tanzaniya
Ikarita ya Tanzania
Tanzaniya
Republic, sovereign state, country Hindura Wikidata
Inception26 Mata 1964 Hindura Wikidata
Ethnic groupBantu people Hindura Wikidata
Par­ti­ci­pant inUganda–Tanzania War Hindura Wikidata
Life expec­tan­cy65.675 umwaka Hindura Wikidata
Named afterTanganyika, Zanzibar Hindura Wikidata
Official languageIgiswahili, Icyongereza Hindura Wikidata
AnthemMungu ibariki Afrika Hindura Wikidata
Cultureculture of Tanzania Hindura Wikidata
MottoFreedom and Unity Hindura Wikidata
ContinentAfurika Hindura Wikidata
CountryTanzaniya Hindura Wikidata
CapitalDodoma Hindura Wikidata
Located in time zoneUTC+03:00, East Africa Time, Africa/Dar_es_Salaam Hindura Wikidata
Located in/on physical featureAfurika
 Imiterere ya Afurika y'Iburasirazuba n'ibidukikije byaho Hindura Wikidata
Coor­di­na­te location6°18′25″S 34°51′14″E Hindura Wikidata
Coor­di­na­tes of geog­rap­hic center6°22′8″N 34°53′20″E Hindura Wikidata
Coor­di­na­tes of eas­tern­most point7°38′23″S 39°54′28″E Hindura Wikidata
Coor­di­na­tes of nort­hern­most point0°59′8″S 30°46′7″E Hindura Wikidata
Coor­di­na­tes of sout­hern­most point11°45′39″S 36°31′12″E Hindura Wikidata
Coor­di­na­tes of wes­tern­most point6°14′13″S 29°43′22″E Hindura Wikidata
Geoshapelink Hindura Wikidata
Highest pointMount Kibo Hindura Wikidata
Lowest pointIndian Ocean Hindura Wikidata
Office held by head of statePresident of Tanzania Hindura Wikidata
Head of stateSamia Suluhu Hassan Hindura Wikidata
Office held by head of govern­mentPresident of Tanzania Hindura Wikidata
Head of govern­mentSamia Suluhu Hassan Hindura Wikidata
Executive bodyCabinet of Tanzania Hindura Wikidata
Legis­la­ti­ve bodyNational Assembly Hindura Wikidata
Central bankBank of Tanzania Hindura Wikidata
Age of majority18 years old Hindura Wikidata
Mar­ria­geab­le age18 years old Hindura Wikidata
Popu­la­tion57310019 Hindura Wikidata
Male popu­la­tion29563439, 30475454, 31417653, 32370931 Hindura Wikidata
Female popu­la­tion30309141, 31229064, 32170681, 33126817 Hindura Wikidata
CurrencyAmashilingi ya Tanzaniya Hindura Wikidata
Nominal GDP70655628141 Amadolari y'Amerika, 75709289056 Amadolari y'Amerika Hindura Wikidata
Human Deve­lop­ment Index0.549 Hindura Wikidata
Ine­qua­lity-adju­sted Human Deve­lop­ment Index0.418 Hindura Wikidata
Unemp­loy­ment rate3±1 % Hindura Wikidata
BTI Status Index5.65, 5.84, 5.58, 5.6, 5.45, 5.51, 5.49, 4.88 Hindura Wikidata
Driving sideleft Hindura Wikidata
Mains voltage230 volt Hindura Wikidata
Elect­ri­cal plug typeAC power plugs and sockets: British and related types, BS 1363 Hindura Wikidata
ReplacesTanganyika, People's Republic of Zanzibar Hindura Wikidata
Area947303±1 km² Hindura Wikidata
Official websitewww.tanzania.go.tz Hindura Wikidata
Top-level Internet domain.tz Hindura Wikidata
Flagflag of Tanzania Hindura Wikidata
Coat of armscoat of arms of Tanzania Hindura Wikidata
Geography of topicGeography of Tanzania Hindura Wikidata
Has cha­rac­te­ris­ticpartly free country Hindura Wikidata
‎most populous urban areaDar es Salaam Hindura Wikidata
Economy of topiceconomy of Tanzania Hindura Wikidata
Demog­rap­hics of topicdemographics of Tanzania Hindura Wikidata
Gini coef­fi­cient40.5 Hindura Wikidata
VAT rate18 % Hindura Wikidata
Total fertility rate5.145 Hindura Wikidata
Urban popu­la­tion20656040, 21736651, 22862550, 24025884 Hindura Wikidata
Democracy Index5.10 Hindura Wikidata
Birth rate37.113, 36.651, 36.21, 35.811 Hindura Wikidata
Death rate6.012, 6.179, 6.222, 5.959 Hindura Wikidata
Happy Planet Index score37 Hindura Wikidata
Com­mon­wealth Sport country codeTAN Hindura Wikidata
Mobile country code640 Hindura Wikidata
Telephone country code+255 Hindura Wikidata
Emergency phone number112, 114, 115 Hindura Wikidata
GS1 country code620 Hindura Wikidata
Vehicle regist­ra­tion plate codeEAT Hindura Wikidata
Maritime iden­ti­fi­ca­tion digits674, 677 Hindura Wikidata
Map

Tanzaniya cyangwa Repubulika Yunze Ubumwe ya Tanzaniya (izina mu giswayili: Jamhuri ya Muungano wa Tanzania ; izina mu cyongereza : United Republic of Tanzania ) n’igihugu muri Afurika y'iburasirazuba. Umujyi mukuru wa Tanzaniya witwa Dodoma. Tanzaniya (/ ˌtænzəˈniːə /, [14] [15] [icyitonderwa 2] Igiswahiri: Agace k'ibiyaga bigari. Irahana imbibi na Uganda mu majyaruguru; Kenya mu majyaruguru y'uburasirazuba; Ibirwa bya Comoro n'Inyanja y'Ubuhinde mu burasirazuba; Mozambique na Malawi mu majyepfo; Zambiya mu majyepfo y'uburengerazuba; n'u Rwanda, u Burundi, na Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo mu burengerazuba. Umusozi wa Kilimanjaro, umusozi muremure wa Afurika, uri mu majyaruguru y'uburasirazuba bwa Tanzaniya.

Ibisigazwa byinshi by’ibinyabuzima byavumbuwe muri Tanzaniya, nk’ibinyabuzima bya Pliocene bimaze imyaka miriyoni 6. Ubwoko bwa Australopithecus bwabaye muri Afrika yose hashize imyaka 4 kugeza kuri 2; n'ibisigazwa bya kera cyane byo mu bwoko bwa Homo tubisanga hafi y'Ikiyaga cya Olduvai. Nyuma yo kuzamuka kwa Homo erectus mu myaka miriyoni 1.8 ishize, ikiremwamuntu cyakwirakwiriye ku Isi Kera, nyuma mu Isi Nshya na Ositaraliya munsi y’ubwoko bwa Homo sapiens. Homo sapiens nayo yarengeje Afurika kandi ikurura ubwoko bwa kera bwakera nubwoko bwikiremwamuntu. Amwe mu moko ya kera azwi akiriho, Hadzabe, asa nkaho yakomotse muri Tanzaniya, kandi amateka yabo yo mu kanwa aributsa abakurambere bari barebare kandi babaye aba mbere mu gukoresha umuriro, imiti, kandi babaga mu buvumo, nka Homo erectus cyangwa Homo heidelbergensis wabaga mu karere kamwe mbere yabo.

Nyuma mu gihe cy'Amabuye na Bronze, abimukira mbere ya kera muri Tanzaniya barimo abavuga Cushitike y'Amajyepfo bimukiye mu majyepfo bava muri Etiyopiya y'ubu; na Nilote y'Amajyepfo, harimo na Datoog, wakomotse mu karere gahana imbibi na Sudani y'Amajyepfo na Etiyopiya hagati y’imyaka 2.900 na 2.400 ishize. [16]: urupapuro rwa 18 Izi ngendo zabaye mu gihe kimwe no gutura kwa Mashariki. Bantu ukomoka muri Afrika yuburengerazuba mu kiyaga cya Victoria no mu kiyaga cya Tanganyika. Nyuma yaho bimukiye mu bindi bihugu bya Tanzaniya hagati yimyaka 2.300 na 1.700 ishize. [16]

Ubutegetsi bw'Abadage bwatangiriye ku mugabane wa Tanzaniya mu mpera z'ikinyejana cya 19 igihe Ubudage bwashingaga Afurika y'Uburasirazuba bw'Ubudage. Ibyo byakurikiwe n’ubutegetsi bw’Abongereza nyuma y’Intambara ya Mbere y'Isi Yose, umugabane w’igihugu wategekwaga nka Tanganyika, hamwe na Archipelago ya Zanzibar hasigaye ububasha bw’abakoloni. Nyuma y'ubwigenge bwabo mu 1961 na 1963, izo nzego zombi zishyize hamwe mu 1964 zishyiraho Repubulika yunze ubumwe ya Tanzaniya. Ibihugu byari byinjiye mu muryango w’Ubwongereza mu 1961 kandi Tanzaniya iracyari umunyamuryango wa Commonwealth nka repubulika imwe.

Umuryango w'abibumbye wavuze ko abaturage ba Tanzaniya mu mwaka wa 2018 bagera kuri miliyoni 56.31, ukaba ari muto ugereranije na Afurika y'Epfo, bityo kikaba igihugu cya kabiri gituwe cyane giherereye mu majyepfo ya Ekwateri. [7] Abaturage bagizwe n’amoko agera ku 120, [20] y’indimi, n’amadini. Igihugu cyigenga cya Tanzaniya ni repubulika ishingiye ku itegekonshinga rya perezida kandi kuva mu 1996 umurwa mukuru wacyo ni Dodoma aho ibiro bya perezida, Inteko ishinga amategeko, na minisiteri zimwe na zimwe biherereye. Dar es Salaam, ahahoze ari umurwa mukuru, igumana ibiro byinshi bya leta kandi niwo mujyi munini mu gihugu, icyambu gikuru, ndetse n’ikigo cy’ubucuruzi kiyoboye. [18] [22] [23] Tanzaniya ni igihugu cy’ishyaka rimwe gifite ishyaka rya demokarasi Chama Cha Mapinduzi ku butegetsi.

Tanzaniya ni imisozi kandi ifite amashyamba menshi mu majyaruguru y'uburasirazuba, aho umusozi wa Kilimanjaro uherereye. Bitatu mu biyaga bigari bya Afurika biri muri Tanzaniya. Mu majyaruguru no mu burengerazuba hari ikiyaga kinini cya Afurika, ikiyaga kinini cya Afurika, n'ikiyaga cya Tanganyika, ikiyaga kinini cyane cyo ku mugabane wa Afurika, kizwiho amoko yihariye y'amafi. Mu majyepfo hari ikiyaga cya Malawi. Inkombe y'iburasirazuba irashyushye kandi itoshye, hamwe na Zanzibar Archipelago ku nkombe gusa. Agace ko kubungabunga Menai Bay ni agace kanini ka Zanzibar karinzwe. Isumo rya Kalambo, riherereye ku mugezi wa Kalambo ku mupaka wa Zambiya, ni isumo rya kabiri ridasubirwaho muri Afurika.

Ubukirisitu ni ryo dini rinini muri Tanzaniya, ariko kandi hari umubare munini w'Abayisilamu n'Aba Animiste. Indimi zirenga 100 zivugwa muri Tanzaniya, kikaba igihugu gitandukanye cyane mu ndimi muri Afurika y'Iburasirazuba. Igihugu ntigifite ururimi rwemewe, [27] nubwo ururimi rwigihugu ari Igiswahiri. Igiswahiri gikoreshwa mu mpaka z’abadepite, mu nkiko zo hasi, no mu rwego rwo kwigisha mu mashuri abanza. Icyongereza gikoreshwa mu bucuruzi bw’amahanga, muri diplomasi, mu nkiko zisumbuye, no mu rwego rwo kwigisha mu mashuri yisumbuye ndetse n’ayisumbuye, [26] nubwo guverinoma ya Tanzaniya iteganya guhagarika icyongereza nkururimi rwibanze rw’inyigisho ariko bizaboneka nk amasomo atabishaka. Abagera kuri 10 ku ijana by'Abanyatanzaniya bavuga Igiswahiri nk'ururimi rwa mbere, naho abagera kuri 90 ku ijana bavuga ururimi rwa kabiri.

Dar es salaam City
Bank of Tanzania golden hour
Anglican Cathedral of Holy Spirit in Dodoma


Igihugu muri Afurika
Afurika y’Epfo | Aligeriya | Angola | Bene | Botswana | Burukina Faso | Cade | Kameruni | Kapu Veri | Komore | Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo | Kongo | Kote Divuwari | Eritereya | Eswatini | Etiyopiya | Gabon | Gambiya | Gana | Gineya | Gineya-Biso | Gineya Ekwatoriyale | Jibuti| Kenya| Lesoto| Liberiya | Libiya | Madagasikari | Malawi | Mali | Misiri | Moritaniya | Morise | Maroke| Mozambike | Namibiya | Nigeri | Nijeriya | Repubulika ya Santara Afurika | Rwanda | Sawo Tome na Purensipe | Senegali | Seyishele | Siyera Lewone | Somaliya | Sudani | Sudani y’Amajyepfo | Tanzaniya | Togo | Tunisiya | Ubugande | Uburundi | Zambiya | Zimbabwe