Bene



Bene (izina mu gifaransa : Bénin ) ni igihugu muri Afurika y'Iburengerazuba.


Benin, ku izina ryayo ryemewe rya Repubulika ya Benin, yahoze yitwa Dahomey, ni igihugu giherereye mu Burengerazuba bwa Afurika.[1] Gihana imbibi na Togo mu burengerazuba, Nigeria mu burasirazuba, Burkina Faso mu majyaruguru y’iburengerazuba, na Niger mu majyaruguru y’iburasirazuba. Abaturage benshi batuye ku nkombe z’amajyepfo z’Inyanja ya Bight of Benin, igice cy’Ikigobe cya Guinea kiri mu gice cyo mu majyaruguru cy’Inyanja ya Atlantika.[2] Umurwa mukuru ni Porto-Novo, mu gihe icyicaro cya guverinoma kiri i Cotonou, umujyi munini kandi ufite uruhare rukomeye mu bukungu bw’igihugu.[3] Benin ifite ubuso bwa kilometero kare 112,622 kandi abaturage bayo mu mwaka wa 2021 bageraga kuri miliyoni 13.[4] Ni igihugu gifite ikirere gishyushye cyo mu turere dushyuha, kandi ubukungu bwacyo bushingiye cyane ku ubuhinzi no kohereza mu mahanga amavuta y’imitende n’ipamba.[5][6]
Kuva mu kinyejana cya 17 kugeza mu cya 19, muri ako karere habayeho ibihugu n’ubwami butandukanye birimo Ubwami bwa Dahomey, umujyi wigenga wa Porto-Novo n’ibindi bice byo mu majyaruguru. Mu mwaka wa 1894, Ubufaransa bwafashe aka karere bukinjiza muri Afurika y’Uburengerazuba yagenzurwaga n’Ubufaransa ku izina rya French Dahomey. Mu 1960, Dahomey yabonye ubwigenge busesuye ivuye ku Bufaransa. Nk’igihugu cyigenga, Benin yagiye inyura mu bihe bitandukanye birimo ubutegetsi bwa demokarasi, kudeta za gisirikare n’ubutegetsi bwa gisirikare. Hagati ya 1975 na 1990, yabaye Repubulika y’Abaturage ya Benin yashingiye ku mahame ya Marxism-Leninism, mbere yo gusimburwa na Repubulika ya Benin ishingiye kuri demokarasi y’amashyaka menshi mu 1991.[7]
Ururimi rwemewe ni Igifaransa, ariko hanavugwa indimi z’iwabo zirimo Fon, Bariba, Yoruba na Dendi. Nk’uko imibare ya Pew Research Group ibigaragaza, Ubukirisitu ni bwo idini rikurikizwa n’abaturage benshi, bugakurikirwa n’Ubuyisilamu n’amadini gakondo ya Afurika.[8][9] Benin kandi ni umunyamuryango w’imiryango mpuzamahanga myinshi irimo Umuryango w’Abibumbye, Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe, ECOWAS, Organisation of Islamic Cooperation, Francophonie n’indi miryango y’akarere n’isi.
Indanganturo
[Hindura | hindura inkomoko]- ↑ "Dahomey Announces Its Name Will Be Benin". The New York Times (in American English). 1 December 1975. ISSN 0362-4331. Archived from the original on 16 September 2020. Retrieved 16 September 2020.
- ↑ Hughes, R. H.; Hughes, J. S. (1992). A Directory of African Wetlands. IUCN. p. 301. ISBN 978-2-88032-949-5. Archived from the original on 8 May 2016. Retrieved 12 October 2015.
- ↑ Dossou, Krystel M.R.; Gléhouenou-Dossou, Bernadette (2007). "The vulnerability to climate change of Cotonou (Benin): the rise in sea level". Environment and Urbanization. 19 (1): 65–79. Bibcode:2007EnUrb..19...65D. doi:10.1177/0956247807077149.; Choplin, Armelle; Lozivit, Martin (2019). Translated by Alvin Harberts. "Mapping a slum: learning from participatory mapping and digital innovation in Cotonou (Benin)" [Mettre un quartier sur la carte: Cartographie participative et innovation numérique à Cotonou (Bénin)]. Cybergeo. doi:10.4000/cybergeo.32949.
- ↑ "Benin". The World Factbook (in Icyongereza). Central Intelligence Agency. Archived from the original on 2025-09-15. Retrieved 2026-10-02.
- ↑ "FAO Initiative on Soaring Food Prices". Food and Agriculture Organization of the United Nations. Archived from the original on 24 October 2012. Retrieved 29 June 2010.
- ↑ "Major Industries in Benin". Arise IIP. Retrieved 23 June 2024.
- ↑ Global Logistics Assessments Reports Handbook. Vol. 1: Strategic Transportation and Customs Information for Selected Countries. International Business Publications USA. 2008 [2015]. p. 85. ISBN 978-0-7397-6603-3.
- ↑ Tong, Yunping (12 February 2026). "Religious Diversity Around the World". Pew Research Center (in American English). Retrieved 16 July 2026.
- ↑ Hackett, Conrad; Stonawski, Marcin; Tong, Yunping; Kramer, Stephanie; Shi, Anne; Fahmy, Dalia (9 June 2025). "14. Religion in sub-Saharan Africa". Pew Research Center (in American English). Retrieved 16 July 2026.
| Igihugu muri Afurika |
| Afurika y’Epfo | Aligeriya | Angola | Bene | Botswana | Burukina Faso | Cade | Kameruni | Kapu Veri | Komore | Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo | Kongo | Kote Divuwari | Eritereya | Eswatini | Etiyopiya | Gabon | Gambiya | Gana | Gineya | Gineya-Biso | Gineya Ekwatoriyale | Jibuti| Kenya| Lesoto| Liberiya | Libiya | Madagasikari | Malawi | Mali | Misiri | Moritaniya | Morise | Maroke| Mozambike | Namibiya | Nigeri | Nijeriya | Repubulika ya Santara Afurika | Rwanda | Sawo Tome na Purensipe | Senegali | Seyishele | Siyera Lewone | Somaliya | Sudani | Sudani y’Amajyepfo | Tanzaniya | Togo | Tunisiya | Ubugande | Uburundi | Zambiya | Zimbabwe |