Adapazarı
| Country | Turukiya | |
|---|---|---|
| Capital of | Sakarya ili, Sakarya | |
| Located in the administrative territorial entity | Sakarya ili, Sakarya | |
| Located in time zone | TRT, UTC+03:00 | |
| Located in or next to body of water | Sakarya River | |
| Coordinate location | 40°46′35″N 30°24′9″E | |
| Population | 281489 | |
| Elevation above sea level | 31±1 metre | |
| Twinned administrative body | Shumen, Delft, Louisville | |
| Connects with | E80 | |
| Area | 562 km² | |
| Postal code | 54100 | |
| Official website | www.adapazari.bel.tr | |
| Local dialing code | 0264 | |
| Licence plate code | 54 | |

Adapazarı : ni umujyi kandi ni akarere ka komini nini (metropolitan district) ndetse n’umurwa mukuru w’akarere ka Sakarya Province, muri Turkey.[1] Ifite ubuso bungana na km² 324,[2] kandi ituwe n’abaturage 281,489 (2022).[3] Ikubiyemo igice cyo hagati n’icy’amajyaruguru y’agace kagize umujyi wa Adapazarı n’icyaro kiwukikije.
Amateka
[Hindura | hindura inkomoko]Amateka ya Adapazarı atangira mu mwaka wa 378 mbere ya Yezu, ubwo yitwaga Agrilion (Ἀγρίλιον mu rurimi rw’Ikigereki). Abaturage ba mbere barimo Phrygians, Bithynians, Cimmerians, Lydians, Greeks, n’Abapersi. Gusa Adapazarı yubatse umwimerere wayo mu bihe by’Abagiriki ba kera, Abaroma n’ubwami bwa Byzantine. Nyuma y’intsinzi za Alexander the Great, Abapersi birukanwe muri ako karere.
Kimwe mu bimenyetso by’amateka by’ingenzi ni Sangarius Bridge (Inyandikorugero:Langx) yubatswe n’Umwami w’Abaroma b’Iburasirazuba Justinian mu 533 nyuma ya Yezu. Mu mateka, wari ku muhanda wa gisirikare wahuzaga Constantinople (ubu ni Istanbul) n’ibice by’iburasirazuba by’ubwami bwe.[4]
Mu 1868 hashinzwe ku mugaragaro Komini ya Adapazarı. Mu 1954, itegeko ryatowe n’Inteko Ishinga Amategeko ya Turukiya ryayigize umurwa mukuru w’intara yigenga itandukanye na Kocaeli. Umutingito wa Marmara wo mu 1999 wangije cyane umujyi, uhitana abantu barenga 18,000 kandi wangiza byinshi mu bikorwa remezo. Mu 2008 hashyizweho akarere ka Adapazarı mu buryo bushya, kandi intara ihindurirwa izina iba Sakarya, ikomora ku mugezi wa Sakarya River.[5][6]
Ubukungu
[Hindura | hindura inkomoko]Adapazarı ibamo uruganda runini rw’imodoka rwa Toyota Motor Corporation ndetse n’uruganda rwa gari ya moshi rwa Hyundai EURotem. Hari kandi n’inganda zikomeye za gisirikare zirimo Tank Pallet 1st Main Maintenance na Otokar. Inganda z’imyenda (siliki na lini), ubuhinzi n’amashyamba nabyo bifite uruhare rukomeye, harimo umusaruro w’itabi, imbuto za hazelnut, ibiti bya walnut, n’imboga. Nyuma y’umutingito wa 1999, umujyi wongeye kubaka ibikorwa remezo byawo kandi hubakwa inzu ndangamurage y’umutingito mu rwego rwo kuwibuka.
Uburezi n’umuco
[Hindura | hindura inkomoko]Kaminuza rukumbi iri muri uyu mujyi ni Sakarya University, yashinzwe mu 1992 kandi ifite umubare munini w’abanyeshuri muri Turukiya. Ifite uruhare rukomeye mu guteza imbere umuco n’imibereho rusange y’umujyi.
Hari kandi ibigo by’umuco nka Adapazarı Kültür Merkezi na Sakarya Sanat Galerisi. Kent Park irimo ishusho y’uruziga rw’amazi rwa kera rwakoreshwaga mu kugeza amazi meza ku baturage hagati ya 1724 na 1955.
Siporo
[Hindura | hindura inkomoko]Adapazarı ni ho ikipe ya Sakaryaspor ikorera. Yatwaye Igikombe cya Turukiya inshuro imwe kandi yakinnye muri Süper Lig ibihe 11. Yagarutse muri TFF First League mu 2011 nyuma yo gutsinda Konya Şeker S.K., Bugsaşspor na Bandırmaspor. Nubwo atahora mu cyiciro cya mbere, iyi kipe yareze abakinnyi bakomeye nka Hakan Şükür, Tuncay, Oğuz Çetin na Aykut Kocaman.
Ikirere
[Hindura | hindura inkomoko]Adapazarı ifite ikirere cya humid subtropical climate (Cfa mu buryo bwa Köppen). Impeshyi irashyuha kandi igira ubuhehere bwinshi, naho imbeho igakonja kandi ikagira imvura nyinshi. Imvura igwa umwaka wose ariko ikiyongera cyane mu gihe cy’imbeho. Urubura rugwa hagati ya Ukuboza na Werurwe.
Ubushyuhe bwo hejuru bwigeze kwandikwa ni 44.0 °C (111.2 °F) ku ya 13 Nyakanga 2000, naho ubukonje bukabije bwigeze kwandikwa ni −14.5 °C (5.9 °F) ku ya 22 Mutarama 1961.[7]
Abantu bazwi
[Hindura | hindura inkomoko]- Udi Hrant (1901–1978), umucuranzi wa oud n’umuririmbyi
- Kriton Ilyadis (1916–1980), umufata-amashusho
- Sait Faik Abasıyanık, umwanditsi
- Tuncay, umukinnyi w’umupira w’amaguru
- Hakan Şükür, umukinnyi w’umupira w’amaguru
- Semih Saygıner, umukinnyi wa carom billiards
- Kenan Sofuoğlu, umukinnyi w’amapikipiki
Imijyi y’impanga
[Hindura | hindura inkomoko]Adapazarı ifitanye ubufatanye (sister cities) na:[8]
- Inyandikorugero:Country data KOS Klina, Kosovo
- Inyandikorugero:Country data USA Louisville, Leta Zunze Ubumwe za Amerika
Amashakiro
[Hindura | hindura inkomoko]- ↑ Büyükşehir İlçe Belediyesi Archived 2015-07-06 at the Wayback Machine, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 19 September 2023.
- ↑ "İl ve İlçe Yüz ölçümleri". General Directorate of Mapping. Retrieved 19 September 2023.
- ↑ "Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2022, Favorite Reports" (XLS) (in Icyongereza). TÜİK. Retrieved 19 September 2023.
- ↑ Inyandikorugero:Cite EB1911
- ↑ Kanun No. 5747, Resmî Gazete, 22 March 2008.
- ↑ "İl İdaresi ve Mülki Bölümler Şube Müdürlüğü İstatistikleri - İl ve İlçe Kuruluş Tarihleri" (PDF) (in Igiturukiya). p. 71. Retrieved 11 October 2023.
- ↑ "İllerimize Ait Genel İstatistik Verileri" (in Igiturukiya). Turkish State Meteorological Service. Retrieved 12 July 2024.
- ↑ "Kaç kardeş şehrimiz var? İşte cevabı" (in Igiturukiya). T54. 2020-06-06. Retrieved 2024-06-10.
- Webarchive template wayback links
- CS1 Icyongereza-language sources (en)
- CS1 Igiturukiya-language sources (tr)
- Flagicons with missing country data templates
- Adapazarı
- Populated places in Sakarya Province
- Districts of Sakarya Province
- Metropolitan district municipalities in Turkey
- Pages using the Kartographer extension