Accra
| Part of | Ghanaian Coastal Plain | |
|---|---|---|
| Official language | Icyongereza | |
| Continent | Afurika | |
| Country | Gana | |
| Capital of | Gana, Greater Accra Region, Gold Coast Colony | |
| Located in the administrative territorial entity | Greater Accra Region, Accra Metropolitan District | |
| Located in time zone | UTC±00:00, Greenwich Mean Time | |
| Located in or next to body of water | Gulf of Guinea | |
| Coordinate location | 5°33′22″N 0°11′49″W | |
| Office held by head of government | Mayor of Accra | |
| Head of government | Elizabeth K.T. Sackey | |
| Population | 1782150 | |
| Contains the administrative territorial entity | Ablekuma Central, Ablekuma North, Ablekuma South, Ashiedu Keteke, Ayawaso East Constituency, La Nkwantanang Madina, Okaikwei North Constituency, Okaikwei South Constituency | |
| Elevation above sea level | 61±1 metre | |
| Twinned administrative body | Johannesburg, Chicago, Washington, D.C., Columbia, Columbus, Paynesville, São Tomé | |
| Replaces | Cape Coast | |
| Area | 173000000 ㎡ | |
| Postal code | GA | |
| Official website | ama.gov.gh | |
| Time of earliest written record | 15. century | |
| Local dialing code | 0302, 0302 | |

Accra ni umurwa mukuru ndetse n’umujyi munini wa Ghana. Uherereye ku nkombe z’amajyepfo z’Igolfe ya Guinea, igice cy’Inyanja ya Atlantika. Ni cyo kigo gikuru cy’ubutegetsi, ubukungu n’imiyoborere y’igihugu cya Ghana.

Mu ibarura ry’abaturage ryakozwe mu mwaka wa 2021, Akarere ka Metropolitani ya Accra gafite ubuso bwa kilometero kare 20.4 n’abaturage 284,124. Intara ya Greater Accra yo ifite ubuso bwa kilometero kare 3,245 n’abaturage bagera kuri miliyoni 5.46. Izina “Accra” rimwe na rimwe rikoreshwa risobanura agace kanini kari kagize Akarere ka Metropolitani ya Accra mbere y’umwaka wa 2008. Aka gace nyuma kagabanyijwemo uturere 13 tw’ubuyobozi bw’ibanze.
Inkomoko y’Izina[1]
[Hindura | hindura inkomoko]
Ijambo “Accra” rikomoka ku ijambo ry’Ikani (Akan) Nkran, risobanura “ibimonyo”. Iri zina ryaturutse ku birundo by’ibimonyo byagaragaraga mu gace gakikije uyu mujyi. Abaturage bavuga ururimi rwa Twi ni bo bakoresheje iri zina bavuga umujyi n’abawutuye.Mu rurimi rw’aba-Ga, abaturage kavukire b’ako gace, Accra yitwa Ga cyangwa Gaga. Iri zina rifitanye isano n’iry’ubwoko bw’Abaga batuye muri ako karere.
Amateka
[Hindura | hindura inkomoko]
Accra yavutse biturutse ku guhuza imidugudu itandukanye yari yubatswe hafi y’ibigo by’ubucuruzi by’Abanyaburayi. Muri ibyo harimo Fort James y’Abongereza, Fort Crêvecoeur (Ussher Fort) y’Abaholandi, na Fort Christiansborg y’Abanya-Danemark. Iyi midugudu yari izwi nka Jamestown, Usshertown na Christiansborg yaje guhuzwa, ikaba ari yo yabaye ishingiro ry’umujyi wa Accra.Mu mwaka wa 1877, Accra yabaye umurwa mukuru wa Gold Coast, koloni y’Abongereza. Yabaye umurwa mukuru kugeza Ghana ibonye ubwigenge mu mwaka wa 1957. Nyuma yaho, umujyi wakomeje kwaguka no gutera imbere ku buryo bwihuse.
Imiterere y’Ubuso
[Hindura | hindura inkomoko]Accra iherereye ku nkombe z’Inyanja ya Atlantika kandi ifite ubutaka buri hasi ugereranyije n’indi mijyi myinshi ya Ghana. Kuba iri ku nkombe z’inyanja bituma ihura n’ingaruka z’imihindagurikire y’ikirere n’izamuka ry’amazi y’inyanja.
Ikirere
[Hindura | hindura inkomoko]Accra ifite ikirere gishyushye cyo mu turere two ku nkombe z’inyanja. Ubushyuhe bwayo buringaniye umwaka wose, kandi imvura nyinshi igwa hagati y’ukwezi kwa Mata n’ukwa Kamena. Impuzandengo y’ubushyuhe iba hagati ya dogere selisiyusi 24 na 33.
Ubukungu
[Hindura | hindura inkomoko]


Accra ni ihuriro rikomeye ry’ubukungu bwa Ghana. Ni cyo kigo gikuru cy’ubucuruzi, amabanki, ubwishingizi, ubwikorezi n’ishoramari. Mu mwaka wa 2008, Banki y’Isi yagereranyije ko ubukungu bwa Accra bwari bufite agaciro ka miliyari eshatu z’amadolari ya Amerika mu musaruro mbumbe wa Ghana.Urwego rwa serivisi ni rwo rukoresha abaturage benshi, rukurikirwa n’inganda n’ubwubatsi.
Uburezi
[Hindura | hindura inkomoko]Accra ifite amashuri menshi kuva ku mashuri y’incuke kugeza kuri za kaminuza. Muri zo harimo Kaminuza ya Ghana (University of Ghana) iri i Legon, Ghana Institute of Management and Public Administration (GIMPA), Accra Technical University n’izindi.Uyu mujyi kandi urimo amashuri yisumbuye azwi cyane nka Achimota School, Accra Academy na Presbyterian Boys’ Secondary School.
Accra ni ihuriro rikomeye ry’ubwikorezi muri Ghana. Ifite ikibuga cy’indege mpuzamahanga cya Accra International Airport, imihanda minini ihuza umujyi n’utundi turere twa Ghana, ndetse n’imirongo ya gari ya moshi ijya mu mijyi nka Kumasi na Tema.Abaturage benshi bakoresha tagisi, bisi n’imodoka rusange zizwi nka “tro tro”.
Ubukerarugendo n’Umuco
[Hindura | hindura inkomoko]Accra ni igicumbi cy’ubukerarugendo muri Ghana. Irimo amahoteli, inzu ndangamurage, inzibutso n’ahantu h’imyidagaduro. Umujyi wakira inama nyinshi mpuzamahanga ndetse n’ibikorwa by’umuco bihuriza hamwe abantu baturutse mu bice bitandukanye by’isi.
Amashakiro
[Hindura | hindura inkomoko]- ↑ FCFA_PolicyBrief_Accra-Maputo_WEB1.pdf
- ↑ "Ghana Statistical Service" (PDF). Archived from the original (PDF) on 2025-05-15. Retrieved 2026-06-21.