Ikibulugariya

Ahavugwa indimi z’ikinyasilave; ikibulugariya kiri mu majyepfo y’uburasirazuba bwa Burayi

Ikibulugariya cyangwa Ikinyabulugariya, nanone cyitwa Ikibuligare (mu kibulugariya: български език, bălgarski ezik), ni ururimi rw’ikinyasilave cyo mu majyepfo ruvugwa cyane cyane muri Bulugariya, aho ari rwo rurimi rwemewe n’amategeko. Ni kimwe mu ndimi zemewe z’Ubumwe bw’Uburayi kuva mu 2007.

Ikibulugariya cyandikwa mu nyuguti z’ikinyakirilike. Gifitanye isano rya hafi n’ikimasedoniyani, kandi gitandukanye n’izindi ndimi nyinshi z’ikinyasilave kuko amazina yacyo adahinduka bitewe n’umwanya afite mu nteruro, kandi kigashyira akabimburizina (article) inyuma y’izina.

Izina

Mu kinyarwanda, ururimi rwitwa Ikibulugariya (izina rikoreshwa na Google), Ikinyabulugariya cyangwa Ikibuligare. Kode yarwo muri ISO 639-1 ni bg, muri ISO 639-3 ni bul.

Abaruvuga n’aho ruvugwa

Ikarita y’imvugo z’ikibulugariya

Ikibulugariya kivugwa n’abantu bagera kuri miliyoni 8 ku isi. Itegeko Nshinga rya Bulugariya (ingingo ya 3) rivuga ko ikibulugariya ari rwo rurimi rwemewe rw’igihugu. Kuva Bulugariya yinjira mu Muryango w’Ubumwe bw’Uburayi ku wa 1 Mutarama 2007, ikibulugariya cyabaye rumwe mu ndimi zemewe z’uwo muryango, n’inyuguti z’ikinyakirilike ziba izemewe zawo.

Hanze ya Bulugariya, ikibulugariya kivugwa n’amatsinda y’Abanyabulugariya batuye mu Ikerene, Molidova, Seribiya, Romaniya, Turukiya n’Ubugereki.

Amateka

Ikibulugariya cya kera (Old Bulgarian) ni rwo rurimi rw’ikinyasilave rwa mbere rwanditswe, mu kinyejana cya 9, ku ngoma ya mbere ya Bulugariya. Kizwi kandi ku izina rya Old Church Slavonic, ururimi rw’iyobokamana rw’Abasilave. Inyuguti z’ikinyakirilike zahanzwe muri icyo gihe n’abigishwa ba Siriri na Metodiyo mu mashuri ya Preslav na Ohrid.

Ikibonezamvugo

Ikibulugariya n’ikimasedoniyani ni zo ndimi zonyine z’ikinyasilave zitagihindura amazina bitewe n’umwanya afite mu nteruro (nta cas zikigira). Akabimburizina gashyirwa nk’umugereka inyuma y’izina: urugero, град (umujyi) → градът (umujyi uwo).

Alfabeti y’ikibulugariya

Ikibulugariya kigizwe n’inyuguti 30 z’ikinyakirilike. Imbonerahamwe ikurikira yerekana buri nyuguti n’uko yandikwa mu nyuguti z’ikilatini:

А а	Б б	В в	Г г	Д д	Е е	Ж ж	З з	И и	Й й	К к	Л л	М м	Н н	О о
a	b	v	g	d	e	zh	z	i	y	k	l	m	n	o
П п	Р р	С с	Т т	У у	Ф ф	Х х	Ц ц	Ч ч	Ш ш	Щ щ	Ъ ъ	Ь ь	Ю ю	Я я
p	r	s	t	u	f	h	ts	ch	sh	sht	ă	y	yu	ya

Amagambo n’interuro mu kibulugariya

• Здравей (zdravey) – Muraho
• Говорите ли английски? (govorite li angliyski?) – Uvuga icyongereza?
• Как си? / Как сте? (kak si? / kak ste?) – Amakuru?
• Добре съм (dobre săm) – Ni meza
• Да (da) – Yego
• Не (ne) – Oya

Imibare

Ikibulugariya	Imivugire	Ikinyarwanda
едно	edno	rimwe
две	dve	kabiri
три	tri	gatatu
четири	chetiri	kane
пет	pet	gatanu
шест	shest	gatandatu
седем	sedem	karindwi
осем	osem	umunani
девет	devet	icyenda
десет	deset	icumi

Reba kandi

Ingingo zijyanye

• Bulugariya
• Sofiya
• Ikimasedoniyani

Ihuza ryo hanze

• Wikipediya mu kibulugariya