Akarere ka Karongi


| Country | Rwanda | |
|---|---|---|
| Capital | Rubengera | |
| Located in the administrative territorial entity | Intara y'Uburengerazuba | |
| Coordinate location | 2°9′4″S 29°23′42″E | |
| Population | 331808 | |
| Area | 993 km² | |

Akarere ka Karongi ni kamwe mu turere 7 tugize Intara y’Iburengerazuba. Kagizwe n’imirenge 13, (Rubengera, Bwishyura, Mubuga, Gishyita, Twumba, Rwankuba, Gitesi, Rugabano, Gashari, Murambi, Murundi, Ruganda, Mutuntu) utugari 88 n’imidugudu 538. Ni Akarere k’imisozi miremire n'amashyamba ya cyimeza. Mu majyaruguru, Akarere ka Karongi gahana imbibi n' Akarere ka Rutsiro n'aka Ngororero. Mu burasirazuba, gahana imbibi n' Intara y' Amajyepfo ku turere twa Ruhango na Muhanga ndetse n' Akarere ka Nyamagabe. Mu majyepfo ashyira uburengerazuba, Akarere ka Karongi gahana imbibi n'aka Nyamasheke, naho mu burengerazuba hari ikiyaga cya kivu kikagabanya n' igihugu cya Repuburika iharanira demokarasi ya Congo(DRC)[1].
Akarere ka Karongi kagizwe n’ibice by’imisozi izwi nk’Isunzu rya Kongo-Nil, muri iyo misozi hakaba harangwa n’ubukonje butuma igihingwa cy’icyayi kihaturuka kigira umwimerere mu buryohe, dore ko icyayi cya Gisovu gikunze kuba ari icya mbere mu buryohe ku rwego rw'Isi. Ibi bice aka karere gaherereyemo byeramo kandi ibindi bihingwa birimo ibigori, amashaza, ibirayi, ingano ndetse n’ibindi. Hari kandi n’ibice byegereye ikiyaga cya Kivu, bizwiho kuba bitanga umusaruro mwinshi kandi mwiza wa kawa, ibigori, imyumbati, ibijumba, ibishyimbo, imboga, imbuto, n’ibindi.
Imiterere ya Gisovu n'ubunyamwuga bukoreshwa mu gutunganya icyayi cyaho bituma kiba indashyikirwa mu buryohe.
Muri rusange, ibice byose by’Akarere ka Karongi biberanye n’ubukerarugendo bitewe n’imiterere kamere yabyo, amateka cyangwa n’akamaro hafite mu bukungu bw’igihugu. Aha twavuga: Isoko ya Nil, inkengero z’ikiyaga cya Kivu, Gaz Methae, Ibigabiro bya Rwabugiri, Pariki ya Nyungwe, Icyayi cya Gisovu, Urwibutso rwa Jenoside yakorewe Abatutsi rwa Bisesero, Ishyamba kimeza rya Muciro, Urutare rwa Ndaba, Igiti cy’Imana y’Abagore, udusozi tuvugwaho amateka yihariye ndetse n’ibindi. Ikiyaga cya Kivu usibye no kuba ari cyiza nyaburanga ni amahirwe y'ishoramari muri aka karere.
Akarere ka Karongi gafite ubwiza bunashingiye ku bikorwa remezo, aho usanga ari ihuriro ry’abagenzi bitewe n’umuhanda uzwi ku izina rya Kivu Belt uhura n’undi uva i Kigali ukanyura mu karere ka Muhanga, bigatuma Karongi igaragaza ubwiza ntagereranywa.
Ubukerarugendo muri Karongi
[Hindura | hindura inkomoko]Muri rusange, iyo bavuze Akarere ka Karongi, abantu benshi bumva ubukerarugendo ku nkombe z’ikiyaga cya Kivu ndetse n’ahantu ho kuruhukira. N’ubwo iyi myumvire ari ukuri ariko ntibumbatiye igitekerezo nyakuri cy’icyo ubwiza bw’Aka Karere gasobanuye. Iyi ni yo mpamvu muri ino nyandiko tugaragaza icyo ubwiza bwa Karongi buteye. Karongi ni Akarere gafite imiterere itangaje, aho ibisigaratongo ndangamateka, ibidukikije bidakunze kuboneka ahandi, Ikiyaga, imisozi ndetse n’ibihingwa byuje ubwiza bwisangije icyicaro ku ruhando mpuzamahanga, amahoteli, umuco wa gitwari n’inzu ndangamurage y’ibidukikije ni bimwe mu rusobe mpuruzabagenzi. Ni hake wasanga Akarere gakomatanyije imiterere ireshya amaso y’inkengero z’Ikiyaga cya Kivu, kakaba n’irembo rya bugufi ryinjira muri Pariki y’Igihugu ya Nyungwe, aho inzira igana muri iyi parike nayo usanga ari urukererezabagenzi bitewe n’utundi duce nyaburanga turi muri iyo nzira. [2]
Akarere ka Karongi gafite umwihariko wo kugira ibirango bibiri mu murage w'Isi urebererwa na UNESCO. Iyo mirange ni Pariki y'igihugu ya Nyungwe n'Urwibutso rwa jenoside yakorewe Abatutsi rwa Bisesero.[2]
Bimwe mu bikurura mukerarugendo harimo ibi byingenzi:
i. Rwabisuka[2]
Rwabisuka ni urutare ruherereye mu Murenge wa Rugabano, ku muhanda uva mu Karere ka Muhanga ugana i Karongi. Uru rutare rukaba ari ibuye rimwe rishashe rikagera ahazwi noho ku Rutare rwa Ndaba. Uretse kuba ari rurerurere aho rugera ku bureburere bugera kuri 200m, runafite akandi karusho kuko uruhagazeho areba amataba meza ya Rubengera, Ubuhinzi bwuhirwa bwa Gitwa, imisozi y'Isunzu rya Kongo-Nil, Umusozi wa Gisunzu, imisozi ya Sakinnyaga, Pariki ya Mukura ndetse n'Ikiyaga cya Kivu.
ii. Urutare rwa Ndaba[2]
Urutare rwa Ndaba ruhererye mu Murenge wa Rubengera, rukaba ruri ku muhanda Uva mu karere ka Muhanga. Uretse isumo irunyuraho, ni urutare rubumbatiye amateka ya kera rukaba n'irembo rya Karongi, Akarere k'ubukerarugendo butaboneka henshi.
iii. Ibigabiro bya Rwabugiri
iv. Ikiyaga cya Kivu[2]
Ikiyaga cya Kivu gikora ku turere dutanu tw'u Rwanda ariko iyo kigeze mu karere ka Karongi, ubwiza bwacyo bugaragaria kurushaho kubera ubwinshi bw'ibigobe, ibirwa, ibimera bigikikije, urusobe rw'ibinyabuzima, umwuka uhehereye uturuka mu kiyaga, kugitemberamo hifashishijwe ubwato.... Ibi ni bimwe mu bikurura ba mukerarugendo.
v. Icyayi cya Gisovu[3]
Iki cyayi gihinze mu nkengero za Pariki y'igih[2]ugu ya Nyungwe ndetse kikaba kiri mu misozi ya Gasovu iri ku isunzu rya Kongo Nili, ikaba ifite ubwiza butangaje. Iki cyayi kizwiho kwiharira uburyohe, aho kiza ku isonga mu ruhando mpuzamahanga. Icyayi cya Gasovu nacyo gikurura ba mukerarugendo, dore ko kiri ahatarenze 1km uvuye ku isoko ya Nile.
vi. Isoko ya Nile
Uruzi rusumba izindi uburebure rukaba rubumbatiye amateka menshi arimo n'aya Gikirisitu, ubuzima bw'ibihugu nka Misiri igizwe n'ubutayu bushingiye kuri uru ruzi, Nile ivuka mu Murenge wa Twumba, ahagaragaye isoko ya kure kuruta izindi.
vii. Wisumo
Wisumo ni mu Ishyamba rya Nyungwe, aho ugera ukakirwa n'ubwoko butandukanye bw'inguge.[4]

Imiyoboro
[Hindura | hindura inkomoko]
- ↑ https://www.bing.com/search?qs=SC&pq=www.karongi.&sk=CSYN1UT1&sc=3-12&pglt=2083&q=www.karongi+district.gov.rw&cvid=5e7827574cbe48c59803e9f251d7b560&gs_lcrp=EgRlZGdlKgYIARAAGEAyBggAEEUYOTIGCAEQABhA0gEJMjUzMjFqMGoxqAIAsAIA&FORM=ANNTA1&DAF0=1&PC=U531
- 1 2 3 4 5 6 https://www.igihe.com/ubukerarugendo/article/ibintu-birindwi-bigira-umwihariko-karongi-y-ubukerarugendo
- ↑ https://www.karongi.gov.rw/akarere/menya-akarere
- ↑ https://search.yahoo.com/search?fr=mcafee&type=E210US714G0&p=akarere+ka+karongi