Urwibutso rwa Jenoside rwa Nyamirama
Urwibutso rwa Jenoside rwa Nyamirama (Kanama 2025) | |
| Igihugu | u Rwanda |
|---|---|
| Intara | Iburasirazuba |
| Akarere | Kayonza |
| Umurenge | Nyamirama |
| Ubwoko | Urwibutso rwa Jenoside |
| Rwibuka | Jenoside yakorewe Abatutsi (1994) |
Urwibutso rwa Jenoside rwa Nyamirama ni ahantu ho kwibukira Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda, haherereye i Nyamirama, mu Akarere ka Kayonza, mu Intara y'Iburasirazuba, mu Rwanda.
Aho ruherereye
[Hindura | hindura inkomoko]Aho biherereye
[Hindura | hindura inkomoko]
Urwibutso rwa Jenoside rwa Nyamirama ruri mu Murenge wa Nyamirama, mu Akarere ka Kayonza, mu Ntara y'Iburasirazuba. Umurenge wa Nyamirama ni umwe mu mirenge igize Akarere ka Kayonza.[1]
Imiterere rusange
[Hindura | hindura inkomoko]Urwibutso rwa Nyamirama ni rumwe mu nzibutso za Jenoside ziri hirya no hino mu gihugu, zifite uruhare rwo gushyingura mu cyubahiro, kwibuka no kubika amateka.[2]
Urwibutso rwa Nyamirama ni rumwe mu nzibutso, imva rusange n'ahantu ho kwibukira bifitanye isano na Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994. Inzibutso enye za Jenoside — Nyamata, Murambi, Gisozi na Bisesero — ziri ku rutonde rw'Umurage w'Isi wa UNESCO.[3]
Amateka
[Hindura | hindura inkomoko]
Urwibutso rwahariwe kwibuka Abatutsi biciwe mu gace ka Nyamirama muri Jenoside yo mu 1994. Nk'uko raporo ya Komisiyo y'Igihugu yo Kurwanya Jenoside (CNLG) ibivuga, ubwicanyi bwabereye mu Murenge wa Nyamirama no mu duce duturanye twa Ruramira na Nyarusange hagati ya tariki ya 9 na 17 Mata 1994. Iyo raporo ivuga ko Abatutsi ibihumbi bajugunywe mu rugomero ruri hagati ya Nyamirama na Ruramira.[4]
Ibiranga urwibutso
[Hindura | hindura inkomoko]
Urwibutso rwa Nyamirama rufitanye isano n'ubwicanyi bwakorewe mu Murenge wa Nyamirama no ku nkengero z'urugomero ruri hagati ya Nyamirama na Ruramira. Rwibutsa ubugome bwakorewe Abatutsi muri iki gice cy'icyahoze ari Kibungo mu byumweru bya mbere bya Jenoside yo mu 1994.[4]
Jenoside mu Murenge wa Nyamirama yaranzwe n'ubwicanyi bwatangiye kare n'umugambi wo gusibanganya ibimenyetso by'ibyaha. Guhera ku wa 9 Mata 1994, Abatutsi bari bahungiye ku misozi ya Nyamirama baribasiwe baricwa. Ahantu h'ingenzi hiciwe abantu habonetse mu Kagari ka Kabuye, inyuma y'Urukiko rwa Kanto. Ku bijyanye no guhisha ibimenyetso, byanditswe ko « muri Segiteri Nyamirama, Selire Kabuye, inyuma y'Urukiko rwa Kanto, imibiri yahambwe mu cyobo, maze abantu benshi bishwe baratwikwa kugira ngo hasibangane ibimenyetso byose ».[5]
Abakoze Jenoside, bayobowe na konseye Paul Gakwavu n'uwitwa Murego, batwitse imibiri kugira ngo « basibanganye ibimenyetso byose ».[6] Ingengabitekerezo ya Jenoside yakomeje kugaragara muri uwo murenge igihe kirekire nyuma y'ibyo byaha: mu 2014, mu ishuri ryo muri ako gace havuzwe ibikorwa byo gutoteza abarokotse n'amagambo abakomeretsa, bigaragaza ko bamwe mu barimu bagize uruhare mu gukwirakwiza urwo rwango.[6]
Inyandiko
[Hindura | hindura inkomoko]- ↑ "The Fifth Rwanda Population and Housing Census, District Profile: Kayonza" (PDF). National Institute of Statistics of Rwanda (in Icyongereza). 2022. Retrieved 2026-05-27.
- ↑ "Genocide Memorials". Genocide Archive Rwanda (in Icyongereza). Retrieved 2026-10-24.
- ↑ "Sites mémoriaux du génocide : Nyamata, Murambi, Gisozi et Bisesero". UNESCO Centre du patrimoine mondial (in Igifaransa).
- 1 2 National Commission for the Fight against Genocide (2021). Preparation and Execution of the Genocide Perpetrated against Tutsi in Rwanda (PDF) (in Icyongereza). Kigali. pp. 134–135. Retrieved 2026-05-27.
- ↑ Mutwarasibo, Ernest (2016-10-13). "Mobilisation contre les Hutu de l'opposition et le basculement dans le génocide contre les Tutsi au Rwanda". Génocides (in Igifaransa). Les Presses de l’Université Laval. pp. 51–65. doi:10.1515/9782763725420-006. ISBN 978-2-7637-2542-0.
- 1 2 Commission Nationale de Lutte contre le Génocide (CNLG) (2016). État de l’idéologie du génocide au Rwanda : 1995-2015 (in Igifaransa). Kigali.
Reba kandi
[Hindura | hindura inkomoko]Ingingo zijyanye
[Hindura | hindura inkomoko]Ihuza ryo hanze
[Hindura | hindura inkomoko]Ibitabo
[Hindura | hindura inkomoko]- National Commission for the Fight against Genocide (2021). Preparation and Execution of the Genocide Perpetrated against Tutsi in Rwanda (PDF) (in Icyongereza). Kigali.
- Commission Nationale de Lutte contre le Génocide (CNLG) (2016). État de l’idéologie du génocide au Rwanda : 1995-2015 (in Igifaransa). Kigali.
- Florent Piton (2018). Le génocide des Tutsi du Rwanda (in Igifaransa). Paris: La Découverte. ISBN 978-2-7071-9068-0.
- Justine Hitimana (2018). Le Génocide commis contre les Tutsi dans la Préfecture de Kibungo de 1990 à 1994 (in Igifaransa). CNLG.
- Commission pour le Mémorial du Génocide et des Massacres au Rwanda, Rapport préliminaire d'identification des sites du génocide et des massacres d'avril-juillet 1994 au Rwanda, Kigali, Gashyantare 1996.
