Urwibutso rwa Jenoside rwa Mutete

| Has use | Ibuka | |
|---|---|---|
| Country | Rwanda | |
| Located in the administrative territorial entity | • Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda • Akarere ka Gicumbi • umurenge wa Mutete | |
| Coordinate location | 1°42′46″S 30°5′53″E | |
| Legislative body | Akarere ka Gicumbi | |
| Commemorates | Genocide yakorewe abatutsi muri 1994 | |
| Area | 0.97 ha | |

Urwibutso rwa Jenoside rwa Mutete [1]ni urwibutso rushyingurwemo imibiri 1,095 ya abazize Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994.[2]

Aho ruherereye
[Hindura | hindura inkomoko]Urwibutso rwa Jenoside rwa Mutete ruherereye mu murenge wa Mutete, mu Karere ka Gicumbi, mu ntara y’Amajyaruguru y’u Rwanda.[2]
Amateka
[Hindura | hindura inkomoko]Amateka y'urwibutso rwa Jenoside rwa Mutete mbere y’uko ruvugururwa agaragaza ko rwari rushyinguwemo imibiri 1,049 y'abazize jenocide ya mu buryo bworoheje imibiri y’abazize Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 biciwe mu murenge wa Mutete n’inkengero zaho.[4] Mu gihe cya Jenoside n’imyaka ya mbere yakurikiyeho, abaharokokeye n’abaturage bashyinguye ababo mu mva rusange zitari zifite ibikorwa remezo bihagije cyangwa imiterere ijyanye n’icyubahiro gikwiye[1]. Uru rwibutso rwabanje kuba rudafite inyubako zihagije, rutunganijwe neza cyangwa ibisobanuro birambuye ku mateka, bikagabanya ubushobozi bwo kwakira abarusura no gutanga inyigisho zihagije ku mateka ya Jenoside. Nyuma, Leta n’abafatanyabikorwa batangiye ibikorwa byo kuruvugurura no kurushyira ku rwego rushimangira icyubahiro cy’abahashyinguye no kurufasha kuba ahantu hizewe ho kwibukira no kwigira ku mateka[5].
Ivurugurura ryur'urwibutso
[Hindura | hindura inkomoko]Uru rwibutso rwa Mutete rwari rusanzwe rushyinguwemo imibiri 1,049 ariko rutaravugururwa, muri iyo 33 yavanywe mu ngo z'abantu aho yari ishyinguwe naho 13 yavanywe mu rundi rwibutso rwa Nyamiyaga aho bita mataba, ubu uru rwibutso ruruhukiyemo imibiri igera ku 1095[6].
Amateka yaranze Mutete mu gihe cya Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 ni amateka akomeye kandi ababaje, agaragaza ubwicanyi bukabije, ubuhunzi n’ingaruka zikomeye ku baturage.
Mutete ni agace kari mu Majyaruguru y’u Rwanda (mu Karere ka Gicumbi ubu). Jenoside itangiye muri Mata 1994, ubwicanyi bwahise butangira no muri aka gace, cyane cyane bwibasira Abatutsi.
Ibyabaye muri Mutete Abatutsi benshi bo muri Mutete barishwe mu buryo bw’agashinyaguro n’interahamwe. Hari abagerageje guhungira mu misozi no mu mashyamba, ariko benshi baricwaga bakurikiranywe. Abaturage bamwe bashatse guhungira ku mipaka ya Uganda kubera ko Mutete yegereye umupaka, ariko si bose bahageze neza. Abari abayobozi cyangwa abari bafite ububasha muri ako gace bagize uruhare mu gutegura no gushyigikira ubwicanyi.
Ubutabazi n’ihagarikwa rya Jenoside. Jenoside yaje guhagarikwa n’ingabo za Rwanda Patriotic Front, zagiye zifata uduce dutandukanye tw’igihugu harimo n’aka gace ka Mutete. Ibi byatumye ubwicanyi buhagarara, nubwo hari hashize iminsi myinshi abantu bamaze kwicwa.
Ingaruka ku baturage ba Mutete Abantu benshi bahasize ubuzima. Hari imiryango yatsembwe burundu. Abacitse ku icumu basigaye bafite ibikomere byo ku mubiri no ku mutima. Abaturage benshi bahungiye mu bihugu by’abaturanyi mbere yo kugaruka nyuma. 5. Kwibuka no kubaka ubumwe Uyu munsi, Mutete kimwe n’ahandi mu Rwanda, hibandwa ku: Kwibuka Jenoside buri mwaka mu gihe cya Kwibuka. Kwigisha amateka nyayo kugira ngo Jenoside itazongera kubaho ukundi. Kubaka ubumwe n’ubwiyunge hagati y’Abanyarwanda.
Inkomoko
[Hindura | hindura inkomoko]- 1 2 https://kigalitoday.com/kwibuka/article/gicumbi-imirimo-yo-kwagura-urwibutso-rwa-jenoside-rwa-mutete-igeze-ku-musozo
- 1 2 https://www.kigalitoday.com/kwibuka/article/gicumbi-huzuye-urwibutso-rwatwaye-asaga-miliyari-y-amanyarwanda#:~:text=bibangamiye%20imibereho%20yabo.-,Minisitiri%20w'Ubutegetsi%20bw'igihugu%2C%20Jean%20Claude%20Musabyimana,rwibutso%20rwa%20Mutete%20ni%201095.
- ↑ https://commons.wikimedia.org/w/index.php?search=+mutete+genocide+memorial&title=Special%3AMediaSearch&type=image
- ↑ https://www.kigalitoday.com/kwibuka/article/gicumbi-huzuye-urwibutso-rwatwaye-asaga-miliyari-y-amanyarwanda
- ↑ https://mobile.igihe.com/amakuru/muri-afurika/u-rwanda/article/gicumbi-imibiri-46-y-abishwe-muri-jenoside-yakorewe-abatutsi-yashyinguwe-mu#:~:text=Abashyinguwe%20mu%20cyubahiro%20bashyizwe%20mu,y'Abatutsi%20bishwe%20muri%20Jenoside.
- ↑ https://ijambo.net/content/GicumbiImibiri-46-yAbazize-Jenoside-yakorewe-Abatutsi-yashyinguwe-mu-rwibutso-rwa-Mutete.php