Jump to content

Umusozi wa Rwenzori

Kubijyanye na Wikipedia

Rwenzori ni imisozi miremire yo muri Afurika y’iburasirazuba bw’uburinganire, iherereye ku mupaka uhuza Uganda na Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo . Impinga ndende ya Ruwenzori ifite uburebure bwa 5,109 metres (16,762 ft), ni umusozi ukunda kugaragaraho ibicu ndetse n'urubura. Inzuzi zigaburirwa ninzuzi zo mumisozi zigize imwe mumasoko ya Nili . [1] Kubera iyo mpamvu, abashakashatsi b’i Burayi bahujije Ruwenzori n’imisozi y’imigani y’ukwezi, byavuzwe n’intiti y’Ubugereki Ptolémée nk’isoko ya Nili. Pariki y'igihugu ya Virunga mu burasirazuba bwa DR Congo na Parike ya Rwenzori yo mu majyepfo y'uburengerazuba bwa Uganda iherereye muri urwo rwego.

Imisozi yashinzwe ahagana mumyaka miriyoni eshatu ishize mugihe cyanyuma cya Pliocene kandi ni ibisubizo byazamuye amabuye ya kristaline harimo gneiss, amphibolite, granite na quartzite . [2]

Rwenzori ifite imisozi miremire itari ibirunga, idafite orogene ku isi. [3]

Amateka ya Rwenzori

[Hindura | hindura inkomoko]

Rimwe na rimwe imisozi igaragazwa n’imigani uyu musozi wo bawitiriye " Umusozi w'ukwezi ", ivugwa mu bihe bya kera nk'isoko y'uruzi rwa Nili . Abashakashatsi bo mu Burayi bwa none barebye intera yatangiye guhera mu mpera z'ikinyejana cya [4], Samuel Baker avuga icyo yise "Imisozi y'Ubururu" yegereye intera mu 1864, naho Henry M. Stanley asura intera mu 1875 na 1888, ubwo yandikaga izina nka "Ruwenzori".

Mu 1906,umushakashatsi Duke wa Abruzzi yakoze urugendo rugana i Ruwenzori, iyo nkuru ikaba yarasohowe na Filippo De Filippi . Urwo rugendo rwapimye impinga ndende cyane y’urwo rwego, inyinshi muri zo zikaba zaritiriwe umutware, naho umusozi wa Luigi di Savoia witwa izina rye. Aherekejwe na duke yari umufotozi Vittorio Sella, wari wasuye imisozi mbere. [5][6] Igikorwa cyo gufotora Sella kibitswe kuri Museo Nazionale della Montagna muri Turin no kuri Istituto di Fotografia Alpina Vittorio Sella muri Biella, haba mu Butaliyani. Kaminuza ya Makerere, muri Uganda, nayo ifite guhitamo amashusho ye.[7]

  1. https://www.theguardian.com/environment/gallery/2012/jun/02/africa-forgotten-glaciers-in-pictures
  2. "Climate Change and the Aquatic Ecosystems of the Rwenzori Mountains". Makerere University and University College London. 15 September 2007. Archived from the original on 23 February 2014. Retrieved 2 February 2014.
  3. "The Mountains of the Moon". 20 February 2021.
  4. https://www.crisisgroup.org/africa/understanding-new-us-terrorism-designations-africa
  5. https://www.ucl.ac.uk/geography/~rtaylor/data_disk/rwenzori/rwenzori.htm
  6. "Vittorio Sella". Rwenzori Abruzzi Centenary Celebrations. 2006. Archived from the original on 2008-05-08. Retrieved 2008-08-09.
  7. https://www.fao.org/4/ad910e/AD910E30.htm