Jump to content

Ubumuga muri Rumaniya

Kubijyanye na Wikipedia

 

Ubumuga muri Romania bureba ku buzima bw’abantu hafi 900,000—bingana n’umwe mu 20 mu baturage bose—bafite icyemezo cyemewe cy’ubumuga, aho hafi igice cya gatatu cyabo ari abagore cyangwa abakobwa, kandi abantu bagera ku 77,000 muri bo ari abana.[1]

Mu rwego rwemewe, muri Kamena 2023 habarurwaga abantu 898,349 bafite ubumuga bwemejwe, aho 8.6% babo baba mu bigo byita ku bantu bafite ubumuga, abandi bose bakaba mu miryango yabo. [2] Ibarurishamibare rya Eurostat (EU-SILC) ryerekana ko muri 2023, 38.2% by’Abanya-Romania bafite ubumuga bari mu kaga k’ubukene cyangwa gukurwa mu muryango, ugereranyije na 27.5% by’abatagira ubumuga, ikaba ari intera ya gatatu nini cyane mu Muryango w’Ubumwe bw’Uburayi. [3] Kubura ibyo bakeneye mu mibereho n’imibereho myiza kwagize ingaruka ku 28.4% by’Abanya-Romania bafite ubumuga—bingana inshuro ebyiri kurenza umubare w’Uburasirazuba bw’Uburayi—mugihe gusa 17% byabo bafite hagati y’imyaka 20 na 64 bari bafite akazi kishyurwa, ari ko gahigura mu Muryango. [3]

Amategeko na politiki ya leta

[Hindura | hindura inkomoko]

Ingingo ya 50 y’Itegeko Nshinga rya Rumaniya itanga “uburinzi budasanzwe” ku bantu bafite ubumuga, nk’uko bigaragazwa n’Itegeko Rishamikiyeho No 448/2006 ryerekeye Kurengera no Guteza Imbere Uburenganzira bw’Abantu bafite Ubumuga, ryahinduwe inshuro nyinshi kuva Romania yinjiye mu Muryango w’Ubumwe bw’Uburayi kandi rikaba ritaraguzwa mu mategeko y’igihugu ajyanye n’ubumuga. [2] Romania yashyize umukono ku Masezerano y’umuryango w’abibumbye y’uburenganzira bw’abafite ubumuga (CRPD) mu mwaka wa 2010 maze ishyiraho ingamba z’igihugu zita ku burenganzira bw’abafite ubumuga 2022–2027, akaba ari yo cya mbere cyashyizeho amahame ya CRPD mu ntego zishobora kugerwaho. [2]

Ubuvugizi bwa sosiyete sivile bushingiye ku nzego nk'Inama y'igihugu ishinzwe ubumuga no mu manza zifatika. Amahugurwa ya EIN 2023 yabereye i Bucharest yerekanye ko abantu badafite ubumuga mu by'amategeko, ibiro by’itora bitagerwaho ndetse n’ubundi buryo bwo gutora butandukanye, ibibazo guverinoma yatangiye kugerageza-gukemura muri Mata 2025 gusa binyuze mu buryo bwo gutora bwifashisha gukorakora no kumva amajwi ku baturage batabona. [4]

Inyungu z’abafite ubumuga

[Hindura | hindura inkomoko]

Abakuze bose bafite icyemezo cyemewe cy’ubumuga bahabwa inkunga y’ukwezi ku kwezi, igabanuka cyangwa yiyongera bitewe n’uburemere bw’ubumuga. Amakuru ya Guverinoma yashyikirijwe Ibarurishamibare ry’Umuryango w’Uburayi ku Mibereho agaragaza ko inkunga yo ku rwego rwo hejuru yazamutse iva kuri 350 RON mu 2021 ikagera kuri 368 RON mu 2023, mu gihe ingengo y’imari yunganira abana bafite ubumuga bukomeye yazamutse kuva kuri 175 RON ikagera kuri 316 RON muri icyo gihe; kandi amafaranga yo ku rwego rwo hagati nayo yazamutse mu buryo bungana. [5]

  • Ubuvuzi muri Rumaniya
  • Ubuzima muri Rumaniya
  1. "Population with Disability". Eurostat Statistics Explained. Eurostat. July 2024. Retrieved 16 June 2025.
  2. 2.0 2.1 2.2 "Disability-Inclusive Social Protection in Romania". WorldBank.org. World Bank. 2025. Retrieved 15 June 2025. Cite error: Invalid <ref> tag; name "WorldBank2025" defined multiple times with different content
  3. 3.0 3.1 "Disability statistics – Poverty and income inequalities". Eurostat Statistics Explained. Eurostat. July 2024. Retrieved 15 June 2025.
  4. "Training Event: Implementing ECtHR Judgments Concerning Disability Rights and Mental Health in Romania". EIN Network News. European Implementation Network. 26 January 2023. Retrieved 16 June 2025.
  5. "Ad Hoc Report on the Cost-of-Living Crisis to the European Social Charter". Council of Europe. Government of Romania. 22 January 2024. Retrieved 16 June 2025.

Ihuza ryo hanze

[Hindura | hindura inkomoko]

[1] [2] [3] [4]Inyandikorugero:Disability by country


  1. "UNICEF Romania - The children - Children in institutions". Unicef.org. Archived from the original on 2016-03-09. Retrieved 2016-03-09.
  2. "Europe's Hidden Shame". Al Jazeera English. 2014-04-17. Retrieved 2021-12-27.
  3. "Disabled Children Confined and Abused in Romania - ABC News". Abcnews.go.com. 2006-05-10. Retrieved 2021-12-27.
  4. "The Outlook for Disabled Children in Romania | James Thornberry". Huffingtonpost.co.uk. 2013-10-17. Retrieved 2021-12-27.