Jump to content

Tharcisse Sinzi

Kubijyanye na Wikipedia
Tharcisse Sinzi
Igihe yavukiye
UbwenegihuguUmunyarwanda
Andi mazinaMaître Sinzi
UmwugaUmwarimu wa karate, umwanditsi, wahoze ari umukozi wa laboratwari
AzwihoKuyobora irwanaho ry'Abatutsi i Songa muri Jenoside yakorewe Abatutsi
Igikorwa cy'ingenziCombattre. Récit d'un résistant face au génocide des Tutsi (2025)

Tharcisse Sinzi ni Umunyarwanda warokotse Jenoside yakorewe Abatutsi, umwarimu wa karate akaba n'umwanditsi.

Azwiho kuba yarayoboye irwanaho ry'itsinda ry'Abatutsi ku musozi wa Songa, mu karere ka Butare, muri Mata 1994, no ku buhamya bwe bwasohotse mu gitabo Combattre yanditse afatanyije n'umunyamakuru w'Umufaransa Thomas Zribi.

Tharcisse Sinzi yavukiye mu muryango w'Abatutsi mu majyepfo y'Rwanda, mu karere ka Butare, mu gihe Abatutsi bakorerwaga ivangura.[1][2] Se yamwise izina « Sinzi », bisobanura ko atazi ahazaza h'abana b'Abatutsi muri icyo gihe.[1]

Nubwo yahuye n'ivangura mu kwinjira mu mashuri yisumbuye, yakomeje amashuri, nyuma aza gukora nk'umukozi wa laboratwari mu Kigo cy'Ubushakashatsi mu by'Ubuhinzi (ISAR) i Songa, mu yahoze ari komini Rusatira.[3] Mu mpera z'imyaka ya 1970 yatangiye gukina karate abitewe na mukuru we; yageze ku mukandara w'umukara n'amapeti yo hejuru (dan), aba umwe mu bazwi cyane muri uwo mukino mu Rwanda.[4]

Irwanaho rya Songa

[Hindura | hindura inkomoko]
Urwibutso rwa Jenoside rwa Songa (2025)

Jenoside itangiye muri Mata 1994, Sinzi yakoraga muri laboratwari ya ISAR Songa. Ku wa 13 Mata 1994, ubwo Interahamwe n'ingabo z'ubutegetsi bwariho zateraga Abatutsi bari bahungiye muri ako gace, yiyemeje gutegura irwanaho kugira ngo « badapfa batirwanaho ».[1][3]

Abaturage bo mu mudugudu we bamwiyungaho, bitwaje ibikoresho by'ubuhinzi, amabuye n'inkoni gusa. Yifashishije ubumenyi bwe muri karate, yashyize ku murongo irwanaho, akomeza ikinyabupfura n'icyizere cy'impunzi.[3][4] Itsinda ryahungiye ku musozi wa Songa, aho Abatutsi ibihumbi baturutse ku misozi ikikije bahuriye. Nk'uko inkuru zasohotse zibivuga, abantu bagera ku 3 400 bahurira i Songa bayobowe na we.[4] Ibitero byari kenshi kandi bikaze cyane iyo abajandarume bazaga bitwaje imbunda na gerenade. Nubwo hapfuye benshi, iryo rwanaho ryatumye abantu barenga ijana barokoka.[4][5]

Nyuma ya jenoside

[Hindura | hindura inkomoko]

Sinzi yarokotse jenoside, ariko benshi mu bagize umuryango we barishwe.[1] Yakomeje gukora muri Kaminuza y'u Rwanda, ku cyicaro cya Huye, nk'ushinzwe serivisi z'inyubako (Director of Estates), anakomeza kwigisha karate.[4]

Yatanze ubuhamya ahantu henshi: mu bihe byo Kwibuka, mu nama z'amashyirahamwe y'abarokotse, no mu Burayi, harimo ku Nzu Ndangamateka ya Shoah (Mémorial de la Shoah) i Paris n'i Chambon-sur-Lignon mu Bufaransa.[6]

Igitabo Combattre

[Hindura | hindura inkomoko]

Mu 2025, inzu y'ibitabo Tallandier yasohoye Combattre. Récit d'un résistant face au génocide des Tutsi, yanditse afatanyije n'umunyamakuru akaba n'umuyobozi wa filime w'Umufaransa Thomas Zribi.[7] Kivuga urugendo rwe kuva mu bwana bwaranzwe n'ivangura, kugeza ku irwanaho ryo mu 1994 no kwiyubaka nyuma ya jenoside, ndetse n'uburyo bwo kubaho nyuma yo kubura abe batari bake atagize urwango.[1][6] Icyo gitabo cyabaye intandaro y'ibiganiro mbwirwaruhame ku kwibuka Jenoside yakorewe Abatutsi, cyane cyane mu Bufaransa no mu Ububiligi.[6]

  1. 1 2 3 4 5 Rousset, Marion (2025-05-03). "Tharcisse Sinzi, survivant du génocide des Tutsi au Rwanda : « Vivre ou mourir, mais debout »". Le Monde (in Igifaransa). ISSN 0395-2037.
  2. ↑ "Tharcisse Sinzi : de la ségrégation à la résistance face au génocide des Tutsis". RCF (in Igifaransa). 2025-05-05.
  3. 1 2 3 "Sinzi, the man who used martial arts to save lives in the Genocide". Justice4Survivors (in Icyongereza). 2014-05-08.
  4. 1 2 3 4 5 "Sinzi Tharcisse the 'April Father' Used Karate to Save Over 100 Tutsi #Kwibuka23". KT Press (in Icyongereza). 2017-04-12.
  5. ↑ "Sinzi Tharcisse". Gariwo (in Icyongereza).
  6. 1 2 3 "Tharcisse Sinzi face au génocide rwandais" (PDF). Ouest-France / France Génocide Tutsi (in Igifaransa). 2025-05-08.
  7. ↑ "Tharcisse SINZI". Tallandier (in Igifaransa).

Ingingo zijyanye

[Hindura | hindura inkomoko]

Ihuza ryo hanze

[Hindura | hindura inkomoko]
  • Sinzi, Tharcisse; Zribi, Thomas (2025). Combattre. Récit d'un résistant face au génocide des Tutsi (in Igifaransa). Paris: Tallandier. p. 256. ISBN 979-10-210-6298-6.