Port Louis
Port Louis ni umurwa mukuru akaba ari n'umujyi utuwe cyane wa Maurice, cyane uherereye mu Karere ka Port Louis, uyu mujyi ufite agace gato k'iburengerazuba mu Karere ka Ruzi rwa Rukara . Port Louis n'icyo kigo cy'imari na politiki by'igihugu. Iyobowe n'Inama Njyanama y'Umujyi wa Port Louis . Ibarura rusange ryo mu 2018 ryakozwe n’ibarurishamibare Maurice, abaturage baho bari 147.066. [1]
Amateka
[Hindura | hindura inkomoko]Port Louis yakoreshejwe nk'icyambu n'abimukira b'Abaholandi kuva mu mwaka wi 1606, igihe batangiraga kuvuga ako gace nka Harbour ya Tortoises . mu mwaka wi 1736 iyobowe na guverinoma y’Ubufaransa, yahindutse ikigo cy’ubutegetsi bwa Maurice kandi gihagarikwa cyane n’amato y’Abafaransa igihe banyuraga hagati ya Aziya n’U burayi, bazengurutse ikirwa cya Byiringiro . icyubahiro Umwami Louis XV. Muri kiriya gihe cy’abakoloni b'Abafaransa, Maurice yari azwi ku izina rya Ile de France. Guverineri w’Ubufaransa muri kiriya gihe, Bertrand-François Mahé de La Bourdonnais, yagize uruhare mu iterambere ry’umujyi. Kubera ko Port Louis yari ikingiwe neza n’umuyaga mwinshi mu gihe cy’umuyaga na Moka Mountain Range, Port Louis yatoranijwe kugira ngo ibemo icyambu kinini n’igihome cy’izinga. Agaciro k’icyambu karakomeje mu gihe Abongereza bigaruriye icyo kirwa mu gihe cy’intambara ya Napoleonique (1800-15), kandi kugenzura inyanja y’Ubuhinde. [2]Icyakora, guhamagarira amato cyane nyuma yo gufungura umuyoboro wa Suez mu mwaka wi 1869. Ibikorwa by’icyambu byiyongereye mu gihe cy’imyaka irindwi hafunzwe umuyoboro wa Suez guhera mu 1967. Kuvugurura icyambu mu mpera z'umwaka wa 70 byamufashije gukomeza uruhare rwacyo nk'ibintu nyamukuru biva mu mahanga n'ibicuruzwa biva muri Maurice. Mu gihe Port Louis ikomeje kuba umurwa mukuru w’ubucuruzi n’ubuyobozi bwa Maurice, kwagura inganda z’ubukerarugendo yatumye habaho iterambere ryinshi muri Port Louis, hubatswe amaduka menshi, amahoteri, na resitora mu gace ka Caudan Waterfront .
Raouf Oderuth, Umuhanzi wo muri Maurice atanga amashusho yo mu 1930 yerekana inkombe y’amazi igihe ubwikorezi bwa moteri butabaho. haracyamenyekana nubwo inyubako ndende , imodoka nyinshi, hamwe n'imbaga y'abanyamaguru.[3]
Guverinoma
[Hindura | hindura inkomoko]Imiyoborere y’ibanze ya Port Louis igenzurwa n'inama njyanama y'umujyi. Inama Njyanama y’Umujyi wa Port Louis yashinzwe bwa mbere mu 1830, ubu ikaba ari imwe mu nama eshanu z’amakomine zishinzwe imijyi yo muri Maurice, nkuko byateguwe n’amategeko agenga ubuyobozi bw’ibanze 2011. Inama njyanama y'umujyi wa komine ifite abanyamuryango 32. Umujyi ugabanijwemo amatora mu bice umunani buri wese asubiza abajyanama bane. [4] Abajyanama noneho batora Umuyobozi n'uwungirije umuyobozi. Imikorere y'inama njyanama ikorwa binyuze mu mashami y'ubuyobozi, Imari, Imikoreshereze y'ubutaka n'igenamigambi, ibikorwa remezo rusange, Ubuzima rusange, imibereho myiza, parike n'ubusitani, hamwe n'isomero ry'Umujyi. Serivisi zitangwa n'inzego z'ibanze zirimo amashuri abanza, amashuri y'incuke, n'amashuri y'imyuga, kurengera ubuzima, kugenzura imiturire, serivisi z’imihanda, gukusanya imyanda, amarimbi, serivisi zimwe na zimwe zo kurengera ibidukikije n’umuguzi, n’ibikorwa byo kuzamura ubukungu. Izindi serivisi zitangwa mu mujyi na guverinoma nkuru. Harimo serivisi za polisi binyuze mu gipolisi cya Maurice, gikomeza ibice bibiri bishinzwe agace ka Port Louis (Metropolitan Diviziyo y'Amajyaruguru n'Amajyepfo). Hariho na Polisi yihariye ya Port, igizwe na Polisi ya Harbour na Polisi ya Sugar Terminal. Mu nshingano zabo harimo gutanga umutekano ku mizigo n'ibikoresho byo mu cyambu no kubahiriza amategeko ajyanye n'amabwiriza yo ku cyambu, gasutamo, akato, abinjira n'abasohoka.
Mu matora y’amakomine 2025, Alliance du Changement yatsindiye imyanya 31 kuri 32 y’inama njyanama, mu gihe uwigenga yabonye umutekano. Nyuma y’amatora, akanama katoye Aslam Hosenally w’umutwe w’abarwanyi bo muri Maurice kuba umuyobozi wa nyagasani, wahoze akora uwo mwanya kuva mu mwaka wa 2012 kugeza 2013, na Giovanni Hensley w’ishyaka ry’abakozi kuba umuyobozi wungirije.
Ubukungu
[Hindura | hindura inkomoko]Ubukungu bwuy'umujyi bwiganjemo ikigo cy’imari, ibikoresho by’ibyambu, ubukerarugendo, n’inganda zikora imyenda, imiti, plastiki n'imiti . Port Louis niho hari icyambu kinini mu karere k'inyanja y'Ubuhinde kandi ni kimwe mu bigo by'imari bikomeye bya Afurika. [5]
Uburezi
[Hindura | hindura inkomoko]Port-Louis ibamo amashuri yisumbuye menshi arimo Alpha College, Bhujoharry College, Labourdonnais College, Port Louis Academy, Loreto College, Madad Ul Islam Girls College, Ishuri ry’abakobwa ry’abayisilamu, Umujyi wa Koleji, Ishuri ry’umunsi, Ishuri ry’ubushakashatsi bw’ubuyisilamu n’isi, Ishuri Rikuru rya Londere, Ocep Ishuri rikuru ryisumbuye, MEDCO Trinity Secondary Secondary SSS, Goolam Mohammed Dawjee Atchia State College, Ishuri ryisumbuye rya MEDCO Cassis, Renganaden Seeneevassen SSS, Port Louis SSS na Port College Louis . Leta ikora kandi ishuri ry'imyuga ku bahungu, Immaculee Conception SSV.
Ikigo gikomeye cy’amashuri makuru muri Port Louis ni kaminuza y’ikoranabuhanga, Maurice, kaminuza ya leta yibanda ku ikoranabuhanga. École de Medecine Louis Pasteur ritegura abanyeshuri kwigira ubuvuzi muri Université de Lille mu Bufaransa. Amashuri menshi ya tekiniki nayo afite ibibanza mu mujyi, harimo ishuri rya Jhurry ryari iryinzobere mu ikoranabuhanga ry'amakuru, Ishuri ryubucuruzi rya Appavoo, Ishuri ry’abaforomo rya Apollo Bramwell, Ishuri ry’icungamutungo n’imicungire ya BSP, hamwe n’ishuri rikuru ry’ibaruramari rya London.
Amashakiro
[Hindura | hindura inkomoko]- ↑ Statistics Mauritius: Demography Unit (2018). "DIGEST OF DEMOGRAPHIC STATISTICS 2018" (PDF). Dec. Government of Mauritius. p. 33. Retrieved 21 May 2020.
- ↑ https://human-settlement.emergency.copernicus.eu/ucdb2024visual.php
- ↑ https://www.lemauricien.com/le-mauricien/port-louis-un-candidat-independant-coiffe-le-changement-au-no-8/673776/
- ↑ "City/Towns". Office of the Electoral Commission. Archived from the original on 3 April 2025. Retrieved 15 May 2025.
- ↑ "Port of Port Louis". World Port Source. Archived from the original on 20 May 2019. Retrieved 24 July 2012.