José Maria Neves
José Maria Neves | |
|---|---|
José Maria Neves mu 2023 | |
| Igihe yavukiye | 28 March 1960 Santa Catarina, ikirwa cya Santiago, Kapu Veri |
| Ubwenegihugu | Umunyakapuveri |
| Kaminuza yizemo | Fundação Getúlio Vargas (São Paulo, Burezili) |
| Umwuga | Umunyapolitiki, umwanditsi |
| Azwiho | Minisitiri w'Intebe wa Kapu Veri (2001–2016) |
| Umwanya | Perezida wa Kapu Veri |
| Manda | Kuva ku wa 9 Ugushyingo 2021 |
| Uwo yasimbuye | Jorge Carlos Fonseca |
| Ishyaka rya politiki | PAICV |
José Maria Pereira Neves (wavutse ku wa 28 Werurwe 1960 i Santa Catarina, ku kirwa cya Santiago, muri Kapu Veri) ni umunyapolitiki w'Umunyakapuveri wo mu ishyaka Partido Africano da Independência de Cabo Verde (PAICV), akaba Perezida wa Repubulika ya Kapu Veri kuva ku wa 9 Ugushyingo 2021.
Yabaye Minisitiri w'Intebe imyaka 15, kuva mu 2001 kugeza mu 2016. Mu matora ya perezida yo mu 2021, yatsinze mu cyiciro cya mbere ku majwi 51,7 %.
Ubuzima
[Hindura | hindura inkomoko]José Maria Neves yavukiye ku kirwa cya Santiago mu 1960[1]. Akiri ingimbi, yatangiye gushishikazwa na politiki, ayobora umuryango w'urubyiruko uharanira ubwigenge mu gihe Kapu Veri yavaga mu bukoloni bw'Abanyaporutigali mu 1975[1]. Yize muri Escola de Administração de Empresas de São Paulo ya Fundação Getúlio Vargas, muri Burezili[2].
Mu myaka ya 1980, yagarutse muri Kapu Veri akora mu nzego zitandukanye za Leta. Kuva mu 1987 kugeza mu 1989, yari umuhuzabikorwa w'umushinga w'ivugurura no kuvugurura ubutegetsi; yanayoboye Ikigo cy'Igihugu cy'Amahugurwa mu Butegetsi bwa Leta, hanyuma kuva mu 1989 kugeza mu 1998 aba umujyanama mu bijyanye n'amahugurwa n'iterambere ry'abakozi.
Urugendo muri politiki
[Hindura | hindura inkomoko]Mu mpera z'imyaka ya 1980, yinjiye mu ishami ry'urubyiruko rya PAICV, icyo gihe ryari ishyaka rimwe rukumbi[2]. Mu 1996, yiyamamaje ku rutonde rwa PAICV, ryari ryabaye ishyaka ritavuga rumwe n'ubutegetsi, mu ntara y'itora ya Santa Catarina. Mu nama nkuru ya PAICV yo muri Nzeri 1997, yiyamamarije kuyobora ishyaka ariko atsindwa na Pedro Pires. Mu Kamena 2000, ubwo yari perezida w'inama njyanama ya Santa Catarina, yatorewe kuyobora PAICV[2].
Minisitiri w'Intebe (2001–2016)
[Hindura | hindura inkomoko]Yayoboye PAICV itsinda amatora y'abadepite yo ku wa 14 Mutarama 2001, aba Minisitiri w'Intebe[2]. Yashyizeho umubano wa dipolomasi n'Ubushinwa. Mu 2002, yasinyanye n'Ubumwe bw'Uburayi amasezerano yihariye, yatangajwe ku wa 15 Ugushyingo 2005[3]; mu 2007, yasabye ko Kapu Veri igirana umubano wihariye n'Ubumwe bw'Uburayi kubera ko yegereye ibirwa bya Macaronésie biri muri Esipanye na Porutigali[4]. Kuva mu 2003 kugeza mu 2004, yari na Minisitiri w'Imari[5]. Muri Kanama 2005, yasuye Burezili, ahura na Perezida Lula da Silva, baganira ku ishoramari muri Kapu Veri, harimo na Kaminuza ya Kapu Veri, kaminuza ya mbere ya Leta muri icyo gihugu[6].
Ku wa 22 Mutarama 2006, ishyaka rye ryongeye gutsinda amatora y'abadepite ku majwi 52,28 %, maze ku wa 7 Werurwe atangira manda ye ya kabiri[7]. Banki y'Isi n'Ikigega Mpuzamahanga cy'Imari bashimye politiki ye y'ubukungu n'imari. Mu Ukuboza 2006, yavuze ko nubwo ubucakara n'ubukoloni byagize ingaruka mbi kuri Afurika, abayobozi b'Afurika ari bo ba mbere bafite inshingano ku bibazo by'umugabane muri iki gihe[8]. Ku wa 2 Mutarama 2007, yatangaje ko ashaka ko Kapu Veri igira umwanya wihariye muri CEDEAO[9].
Ku wa 27 Kamena 2008, yashyizeho guverinoma nshya yari irimo abagore umunani ku baminisitiri 15, iba guverinoma ya mbere muri Kapu Veri ifite abagore benshi kurusha abagabo[10]. Ku wa 6 Gashyantare 2011, yongeye gutorwa ku nshuro ya gatatu, ishyaka rye ribona 52,68 % n'imyanya 38 kuri 72[11]. Mu matora y'abadepite yo muri Werurwe 2016, ishyaka ritavuga rumwe n'ubutegetsi, Movimento para a Democracia (MpD), ryatsinze ku majwi arenga 53 %[12], maze ku wa 22 Mata 2016 asimburwa na Ulisses Correia e Silva ku mwanya wa Minisitiri w'Intebe[13].
Perezida wa Kapu Veri
[Hindura | hindura inkomoko]Mu matora ya perezida yo ku wa 17 Ukwakira 2021, yatsinze mu cyiciro cya mbere ku majwi 51,7 %, imbere ya Carlos Veiga wa MpD wabonye 42,4 %; Veiga yahise yemera ko yatsinzwe[14][15]. Iyo ntsinzi yatumye habaho ubufatanye bw'ubutegetsi (cohabitation) na Minisitiri w'Intebe Ulisses Correia e Silva wo muri MpD. Yatangiye imirimo ku wa 9 Ugushyingo 2021[14].
Umwanditsi
[Hindura | hindura inkomoko]Neves yanditse ibitabo n'inyandiko byinshi, bimwe byasohotse mu bindi bihugu bya Afurika, mu Burayi no muri Burezili, birimo:
- A Teoria da Administração Pública em Cabo Verde
- O Estado e a Administração Pública em Cabo Verde
- Uma Agenda de Transformação para Cabo Verde
- Cabo Verde – Gestão das Impossibilidades
- Um Futuro a Construir (yafatanyije na Francisco Pinto Balsemão)
Aho byavuye
[Hindura | hindura inkomoko]- 1 2 "03-029 (José Maria Neves)".
- 1 2 3 4 Lobban Jr, Richard A.; Saucier, Paul Khalil (2007). Historical Dictionary of the Republic of Cape Verde (in Icyongereza). Scarecrow Press. p. 167. ISBN 978-0-8108-4906-8.
- ↑ "Cape Verde PM Discusses Special Partnership with EU". Afrol. 2005-11-15.
- ↑ José Vicente Lopes (2007-08-16). "PM de Cabo Verde em ofensiva europeia". BBC News (in Igiporutugali). Retrieved 2021-10-20.
- ↑ "Antigos Ministros - Ministério das Finanças". www.mf.gov.cv.
- ↑ "Criação de universidade pública em destaque na visita do PM cabo-verdiano ao Brasil". RTP (in Igiporutugali). 2005-08-21. Retrieved 2021-10-20.
- ↑ "Cape Verde's New Government Sworn". Afrol. 2006-03-08. Archived from the original on 2024-12-21. Retrieved 2026-10-03.
- ↑ "Africa 'stop blaming colonialism'".
- ↑ "Cape Verde wants special status at ECOWAS". afrol News. 2007-01-02.
- ↑ "Profunda remodelação governamental em Cabo Verde".
- ↑ "Atlântico Weekly". 2011-02-07. Archived from the original on 2011-05-10. Retrieved 2017-05-07.
- ↑ "L'opposition remporte les législatives au Cap-Vert". Le Monde (in Igifaransa). 2016-03-21.
- ↑ "José Maria Neves passa testemunho ao novo Primeiro-ministro Ulisses Correia e Silva". A Nação (in Igiporutugali). 2016-04-21. Archived from the original on 2016-05-13. Retrieved 2017-05-07.
- 1 2 "Cap-Vert: le candidat de la gauche, José Maria Neves, élu président dès le premier tour". Radio France internationale (in Igifaransa). 2021-10-17. Retrieved 2021-10-20.
- ↑ "LeMonde". Le Monde.fr. 2021-10-18.
