Itegurwa rya jenocide yakorewe abatutsi

Itegurwa rya Jenoside yakorewe Abatutsi ryatangiye kera binyuze mu kubiba amacakubiri n’ivangura rishingiye ku moko. Guhera mu gihe cy’abakoroni no mu Repubulika ya mbere n'iya kabiri, Abatutsi batangiye kugaragazwa nk’abanyamahanga n’abanzi b’igihugu. Hashyizweho indangamuntu zanditsemo amoko kugira ngo bitwaze uburyo bwo kubatoteza, kubambura uburenganzira bwabo, no kubameneshea mu nzego z’uburezi n’umurimo, ibyo byose bikaba byari urufatiro rwo kumvisha abaturage ko Umututsi atari umunyarwanda nk'abandi.
Mu ntangiriro z’imyaka ya 1990, itegurwa ryahinduye isura rishyirwa mu bikorwa binyuze mu ikubitiro ry’itangazamakuru ry’urwango n’icengezamatwara mubisha. Hashyizweho radio RTLM n’ikinyamakuru Kangura byakwirakwizaga amagambo n’inyandiko bisebya Abatutsi, babita "Inyenzi" n’ibindi bikoresho by’itoteza. Inyandiko nka "Amategeko icumi y'Abahutu" yagize uruhare rukomeye mu gushishikariza abaturage kwanga no guha akato Abatutsi, bituma igice kimwe cy'abaturage cyumva ko kwica undi ari inshingano yo kurinda igihugu.
Hagati aho, ubutegetsi bwariho bwatangiye gushinga no gutoza gisirikare imitwe y’urubyiruko rw’Inkeragutabara ruzwi nka Interahamwe n’Impuzamugambi. Urwo rubyiruko rwahabwaga imyitozo yo kwica no gukoresha intwaro mu gihugu hose, ndetse runahabwa intwaro gakondo n’imbunda. Muri icyo gihe, inzego z’ubuyobozi bwite bwa Leta zakoze amalisiti y’Abatutsi n’abahutu batavugaga rumwe n’ubutegetsi kugira ngo bazahite bicwa umunsi umushinga nyirizina watangiye.
Mbere y’uko Jenoside nyirizina itangira muri Mata 1994, habayeho amagerageza y'ubwicanyi mu bice bitandukanye by’igihugu nka Kibirira, Bugesera, na Mutara. Ibi bikorwa byari bigamije kureba uko abaturage bitwara mu bwicanyi no gusuzuma niba amahanga azagira icyo akora. Kubera ko amahanga yacecetse kuri ayo magerageza, abateguraga Jenoside bahawe intege zo gukomeza umushinga wabo, kugeza igihe ihanurwa ry'indege ya Habyarimana ryakoreshejwe nk'imbarutso yo gutangiza itsembatsembanyi ryari ryarateguwe mu buryo bwose: mu mitekerereze, mu nzego z’ubuyobozi, no mu bikoresho.[1]