Imyitwarire y'amuntu

---

Ubumenyi bw’Imitekerereze bushingiye ku Myitwarire (Behavioral Psychology)

Ubumenyi bw’imitekerereze bushingiye ku myitwarire, buzwi nka Behavioral Psychology, ni ishami ry’ubumenyi bwiga kandi bugasesengura imyitwarire igaragara y’abantu n’inyamaswa, hibandwa ku buryo imyitwarire yiga, igahinduka, kandi ikagenzurwa n’ibidukikije. Iri shami ryirinda kwibanda cyane ku bitekerezo byihishe mu mutwe, ahubwo rikita ku byo umuntu akora bishobora gupimwa no kugaragara.

Behavioral Psychology ishingiye ku gitekerezo cy’uko imyitwarire myinshi yigishwa binyuze mu bunararibonye, cyane cyane hifashishijwe ibihembo (reinforcement) n’ibihano (punishment). Abahanga bagaragaje ko iyo imyitwarire ihembwe, ishobora kwiyongera, naho iyo ihaniwe, ishobora kugabanuka cyangwa igahagarara burundu.

Hari amahame y’ingenzi agenga Behavioral Psychology. Irimwe muri ryo ni kwiga binyuze mu gusubiramo (conditioning). Habaho ubwoko bubiri bw’ingenzi:

• Classical conditioning, aho umuntu yiga guhuza ikintu n’ikindi (nk’uko byagaragajwe [1] Ivan Pavlov).
• Operant conditioning, aho imyitwarire igenzurwa n’ingaruka zayo, nk’uko byasobanuwe nahttps://en.wikipedia.org/wiki/B._F._Skinner B.F. Skinner.

Iri shami ry’ubumenyi rifite akamaro kanini mu nzego zitandukanye z’ubuzima. Mu burezi, rifasha abarimu gutegura uburyo bwo kwigisha bushingiye ku guhemba imyitwarire myiza y’abanyeshuri, bityo bigatuma biga neza kandi bakitwara neza. Mu rwego rw’ubuvuzi bw’indwara zo mu mutwe, Behavioral Psychology ikoreshwa mu gufasha abantu guhindura imyitwarire itabafasha, nk’ubwoba bukabije, imyitwarire yo kwigunga, cyangwa ingeso mbi.

Nanone, Behavioral Psychology ifite uruhare mu mibereho ya buri munsi. Ifasha abantu gusobanukirwa impamvu bitwara mu buryo runaka no kumenya uko bahindura imyitwarire yabo bifashishije imyitozo, kwiyemeza, n’ibihembo byiza. Ibi bituma umuntu yiyubaka, akagira imyitwarire imufasha kugera ku ntego ze no gutera imbere.

Mu gusoza, ubumenyi bw’imitekerereze bushingiye ku myitwarire ni ingenzi cyane mu gusobanukirwa no kunoza imyitwarire ya muntu. Bwerekana ko imyitwarire myinshi ishobora kwigishwa no guhindurwa, bigatanga umusanzu ukomeye mu iterambere ry’umuntu ku giti cye n’iry’umuryango muri rusange.