Jump to content

Ibihugu byo mu turere dushyuha mu mikino Olempike y'itumba

Kubijyanye na Wikipedia
Ikipe yo muri Ghana mu muhango wo gufungura imikino Olempike y'itumba ya 2010 .
Mu 2026, Lucas Pinheiro Braathen wo muri Brezili yabaye umukinnyi wa mbere w'igihe cy'itumba uhagarariye igihugu gishyuha cyane wegukanye umudari wa Olempike.
Mu 2014, Michael Christian Martinez yabaye umukinnyi wa mbere wo muri Filipine, uwa mbere wo muri Aziya y'Amajyepfo y'Uburasirazuba, n'umukinnyi wa mbere w'igitsina gabo wo muri shampiyona ukomoka mu gihugu gishyuha mu mikino Olempike y'itumba, ndetse n'umukinnyi wa mbere wo muri Filipine mu mikino Olempike y'itumba mu myaka 22.

Ibihugu byinshi byomu turere dushyuha byitabiriye imikino Olempike y'itumba nubwonta kirere gifite cyokuyikoresha mugihe cy'itumba . Impamvu imwe nuko ibyobitabiriye ari inkuru zishishikaje abantu mu gihe cy'imikino. [1] [2]

Igihugu cyambere cy’ubushyuhe, arikokitari icy’ubushyuhe bwuzuye, cyitabiriye imikino Olempike y’itumba ni Megizike . Igice kinini cya Megizike kiri mumajyaruguru y’Uburengerazuba bwa Tropic of Cancer, kandi igice kinini cy’igihugu gifite ikirere cy’imisozi miremire cyangwa ikirere cy’ubushyuhe, bityo si igihugu cy’ubushyuhe gusa. Nubwo bimezebityo, Megizike yakinnye imikino Olempike y’itumba mu mikino Olempike y’itumba yo mu 1928 [3] ifite ikipe y’abakinnyi batanu ba bobsleigh, yarangije ari iya cumi n’imwe murimakumyabiri na batatu bitabiriye. [4] Megizike ntiyagarutse mu mikino y’itumba kugeza ku mikino Olempike y’itumba yo mu 1984. [5]

Igihugu cyambere cy’ubushyuhe cyitabiriye imikino Olempike y’itumba ni Filipine, yohereje abasiganwa babiri bomumisozi miremire mumikino Olempike y’itumba yo mu 1972 yabereye i Sapporo, mu Buyapani . [6] Ben Nanasca yaje ku mwanya wa 42 mugusiganwa ku rubura nini cyane (mu bitabiriye 73), naho Juan Cipriano ntiyarangije. Mugusiganwa ku rubura, nta n'umwe mu basiganwa bo mu misozi washoboye kurangiza. Costa Rica yabaye igihugu cya kabiri cyo mu turere dushyuha cyitabiriye imikino y’itumba, mu mikino Olempike y’itumba yo mu 1980 yabereye i Lake Placid, New York, [7] aho Arturo Kinch yanitabiriye imikino yogusiganwa ku rubura. Kinch yazakomeza guhatanira Costa Rica mu yindi mikino itatu y’itumba, harimo n’imikino Olempike y’itumba yo mu 2006 afite imyaka 49. Aho niho yarangije ari uwa 96 mu myaka 15 Irushanwa ryo gusiganwa ku rubura mu misozi miremire ya km, ribanziriza Prawat Nagvajara yo muri Tayilande gusa, ikindi gihugu gishyuha. [8]

Olempike y'itumba yomu 1988 yabereye i Calgary, Alberta, muri Kanada yakuruye ibihugu byinshi byo mu turere dushyuha, birimo Kosita Rika, Fiji, Guam, Gwatemala, Jamayika, Antilles zo mu Buholandi, Filipine, Porto Rico, n'Ibirwa bya Virgin bya Leta Zunze Ubumwe za Amerika . [9] Ikipe ya bobsleigh ya Jamayika yakunze abafana muriyimikino [10] ndetse nyumayaho yajekuba intandaro ya filime Cool Runnings yomu 1993. Mumikino Olempike y'itumba yo mu 1994 nyuma y'imyaka itandatu, umukinnyi wa Jamayika witwa four-man sled yabonye umwanya wa cumi n'ine, imbere ya Leta Zunze Ubumwe z'Amerika n'Uburusiya, mu gihe Lascelles Brown wavukiye muri Jamayika yatsindiye Canada umwenda wa feza mu 2006.

Olempike y'itumba yomu 2006 yabereye i Turin mu Butaliyani niyoyabaye iyambere mumikino y'itumba muri Etiyopiya [2] na Madagasikari . Olempike y'itumba yo mu 2010 yabereye i Vancouver, British Columbia, muri Kanada niyo yabaye iya mbere mu birwa bya Cayman, Kolombiya, Peru, [11] na Ghana . [12] Olempike y'itumba yo mu 2014 niyoyabaye iyambere mu mikino ya Dominica, Paraguay, Timor-Leste, Togo, Tonga, na Zimbabwe . Olempike y'itumba yo mu 2018 niyo yabaye iya mbere mumikino ya Ekwateri, Eritrea, Maleziya, Nijeriya, na Singapuru . Olempike y'itumba yo mu 2022 niyo yabaye iya mbere muri Hayiti . Olempike y'itumba yo mu 2026 niyo yabaye iya mbere muri Benin na Guinea-Bissau .

Kuya 14 Gashyantare 2026, umukinnyi womumisozi miremire witwa Lucas Pinheiro Braathen, wavukiye muri Noruveje ku mubyeyi w’Umunyabrezili akaba na se w’Umunyanoruveje, yabaye umukinnyi wa mbere wo muri Amerika y’Epfo, Amerika y’Epfo na Brezili ndetse n’umukinnyi wa mbere uhagarariye igihugu icyo aricyo cyose gishyuha watsindiye umudari mumikino Olempike y’itumba afite zahabu mwirushanwa rikomeye ry’abagabo rya slalom . Pinheiro Braathen ni Umunyabezili na Noruveje kandi yahoze ahatanira Noruveje, ariko nyuma azakwerekeza muri Brezili. [13] [14] [15]

Urutonde rw'ibihugu bishyuha byitabiriye

[Hindura | hindura inkomoko]
Ikarita y'isi ifite latitude z'ubushyuhe zagaragajwe mu ibara ry'umutuku
Ikarita y'isi ifite ikirere gishyuha cyagaragajwe mu ibara ry'umutuku

Ururutonde rw'ibihugu rurimo ibinyoma byose cyangwa byiganjemo muturere dushyuha kandi bifite ikirere gishyuha cyanecyane hakurikijwe uburyo bwa Köppen bwogushyira mu byiciro ikirere . Haragaragazwa ubwitabire bw'imyaka ya Olempike y'itumba.

Africa
 Benin 2026
 Cameroon 2002
 Eritrea 2018–2026
 Ethiopia 2006–2010
 Ghana 2010, 2018–2022
 Guinea-Bissau 2026
 Kenya 1998–2006, 2018, 2026
 Madagascar 2006, 2018–2026
 Nigeria 2018–2026
 Senegal 1984, 1992–1994, 2006–2010
 Togo 2014–2018
 Zimbabwe 2014
 
Americas
 Bolivia 1956, 1980–1992, 2018–2026
 British Virgin Islands 1984, 2014
 Brazil 1992–2026
 Cayman Islands 2010–2014
 Colombia 2010, 2018–2026
 Costa Rica 1980–1992, 2006
 Dominica 2014
 Ecuador 2018–2026
 Guatemala 1988
 Haiti 2022–2026
 Honduras 1992
 Jamaica 1988–2002, 2010–2026
 Netherlands Antilles 1988–1992
 Paraguay 2014
 Peru 2010–2014, 2022
 Puerto Rico 1984–2002, 2018–2026
 Trinidad and Tobago 1994–2002, 2022–2026
 Venezuela 1998–2006, 2014, 2026
 Virgin Islands 1988–2006, 2014, 2022
 
Asia-Pacific
 American Samoa 1994, 2022
 Fiji 1988, 1994, 2002
 Guam 1988
 Hong Kong 2002–2026
 Malaysia 2018–2026
 Philippines 1972, 1988–1992, 2014–2026
 Singapore 2018, 2026
 Thailand 2002–2006, 2014–2026
 Timor-Leste 2014–2022
 Tonga 2014–2018

Ibindibihugu bishyushye (biherereye muturere dushyuha, urugero) byitabiriye imikino y'itumba birimo Ositaraliya (ifite akarere gashyuha cyane mumajyaruguru, ikabayarabaye igihugu cya mbere cyo mu majyepfo y'isi cyatsindiye umudari wa zahabu mumikino Olempike y'itumba mu 2002 ), Bermuda, Taipei y'Ubushinwa, Eswatini, Hong Kong, Ubuhinde, Mexique, Afurika y'Epfo, Uruguay n'ibindi bihugu byinshi byo muri Afurika y'Amajyaruguru birimo Alijeriya, Misiri na Maroc .

Tonga yashatse kugaragara mumikino Olempike y'itumba mumikino Olempike yo mu gihe cy'itumba yo mu 2010 yinjiza umukinnyi umwe mu irushanwa, bikurura abantu bamwe mu itangazamakuru, ariko yaguye mucyiciro cyanyuma cy'amajonjora. [16] Nyuma y'imyaka ibiri, yongeye gukurura abantu mu itangazamakuru ubwo byagaragaraga koyahinduye izinarye aryiyita umwe mu baterankunga be, ikigo cy'imyenda y'imbere, nk'umucuruzi. Icyogihe yari mumyitozo yo kugerageza kwinjira mu mikino Olempike y'itumba yo mu 2014. [17] [18]

Umudari ukomoka mu bihugu byo mu turere dushyuha

[Hindura | hindura inkomoko]

 

Abakinnyi ba Olempike bazwi cyane mu gihe cy'itumba baturutse mu bihugu bishyuha

[Hindura | hindura inkomoko]
Philip Boit ni we Munyakenya wa mbere witabiriye imikino Olempike y'itumba.
Lamine Guèye, umukinnyi wa mbere w'umwirabura w'umunyafurika witabiriye imikino Olempike y'itumba.
Seun Adigun, washinze ikipe ya bobsled ya Nijeriya akaba n'umunyafurika wa mbere witabiriye imikino Olempike y'impeshyi n'iy'itumba.
Name Nation Sport
Shannon-Ogbnai Abeda  Eritrea alpine skiing
Anne Abernathy  Virgin Islands luge
Simidele Adeagbo  Nigeria skeleton
Seun Adigun  Nigeria bobsleigh
Bruno Banani  Tonga luge
Judd Bankert  Guam biathlon
Iginia Boccalandro  Venezuela luge
Philip Boit  Kenya cross-country skiing
Tallulah Proulx  Philippines alpine skiing
Lucas Pinheiro Braathen  Brazil alpine skiing
Lascelles Brown  Jamaica bobsleigh
Edson Bindilatti  Brazil bobsleigh
Roberto Carcelen  Peru cross-country skiing
Pedro Causil  Colombia speed skating
Karen Chanloung  Thailand cross-country skiing
Mark Chanloung  Thailand cross-country skiing
Isabel Clark Ribeiro  Brazil snowboarding
Mialitiana Clerc  Madagascar alpine skiing
Cynthia Denzler  Colombia alpine skiing
Alessia Dipol  Togo alpine skiing
Erroll Fraser  British Virgin Islands speed skating
Akwasi Frimpong  Ghana skeleton
Yohan Goutt Gonçalves  Timor-Leste alpine skiing
Alphonse Gomis  Senegal alpine skiing
Lamine Guèye  Senegal alpine skiing
Werner Hoeger  Venezuela luge
Errol Kerr  Jamaica freestyle skiing
Arturo Kinch  Costa Rica alpine skiing and cross-country skiing
Eric Maleson  Brazil bobsleigh
Michael Christian Martinez  Philippines figure skating
Andrew McNeilly  Trinidad and Tobago bobsleigh
Isaac Menyoli  Cameroon cross-country skiing
Renato Mizoguchi  Brazil luge
Jaqueline Mourão  Brazil biathlon and cross-country skiing
Prawat Nagvajara  Thailand cross-country skiing
Kwame Nkrumah-Acheampong  Ghana alpine skiing
Raymond Ocampo  Philippines luge
Akuoma Omeoga  Nigeria bobsleigh
Ngozi Onwumere  Nigeria bobsleigh
Mathilde-Amivi Petitjean  Togo cross-country skiing
Ricardo Raschini  Brazil bobsleigh and luge
Mathieu Razanakolona  Madagascar alpine skiing
Rusiate Rogoyawa  Fiji cross-country skiing
Alexia Arisarah Schenkel  Thailand alpine skiing
Leyti Seck  Senegal alpine skiing
Sabrina Simader  Kenya alpine skiing
Luke Steyn  Zimbabwe alpine skiing
Kanes Sucharitakul  Thailand alpine skiing
Robel Teklemariam  Ethiopia cross-country skiing
Michael Teruel  Philippines alpine skiing
Laurence Thoms  Fiji alpine skiing
Dow Travers  Cayman Islands alpine skiing
George Tucker  Puerto Rico luge
Vanessa Vanakorn  Thailand alpine skiing
Hubertus von Hohenlohe  Mexico alpine skiing
Isadora Williams  Brazil figure skating
Nicola Zanon  Thailand alpine skiing

Imikino ya Paralempike y'itumba

[Hindura | hindura inkomoko]

Kugezamu 2022, ibihugu bitatu byomuturere dushyuha ni byo byahagarariwe mu mikino ya Paralympic y'itumba . [19] Tofiri Kibuuka womuri Uganda yitabiriye umukino wo gusiganwa ku rubura mu mikino ya Paralympic y'itumba mu 1976 no mu mikino yo mu 1980. [20] Nyuma y'uko Kibuuka abonye ubwenegihugu bwa Noruveje, yatangiye guhatanira Noruveje mu mikino Paralympic kuvamu 1984, atsindira imidari myinshi mu mikino ngororamubiri mu mikino Paralympic y'impeshyi . Brezili yohereje abakinnyi babiri mumukino wayo wa mbere muri Paralympic y'itumba ya 2014. Porto Rico yohereje umukinnyi umwemumukino wayo wa mbere muri Paralympic y'itumba ya 2022. El Salvador na Haiti biteganijwe kugaragara muri Paralympic y'itumba ya 2026, buri mukinnyi umwe, bikongeraho ibihugu bine byomuturere dushyuha, byinshi kugezubu.

Afurika
 Uganda 1976–1980
Amerika
 Burezili 2014–2026
 El Salvador 2026
 Hayiti 2026
 Poruto Riko 2022–2026
Izina Igihugu Siporo
Tofiri Kibuuka  Uganda gusiganwa ku rubura mu misozi miremire
Fernando Aranha  Burezili gusiganwa ku rubura mu misozi miremire
André Cintra  Burezili umusaraba w'ikibaho cy'urubura
Aline Rocha  Burezili gusiganwa ku rubura mu misozi miremire
Cristian Ribera  Burezili gusiganwa ku rubura mu misozi miremire

Imikino Olempike y'ingimbi n'abangavu mu gihe cy'itumba

[Hindura | hindura inkomoko]

Ibihugu bitanubyo muturere dushyuha byahagarariwe mumikino Olempike yambere y'urubyiruko mu gihe cy'itumba yabereye muri Innsbruck, muri Otirishiya .

Mumwaka wa 2020, Diego Amaya womuri Kolombiya yegukanye umudari wa feza mwirushanwa ryo gusiganwa ku maguru ry’abahungu . Nubwambere mumateka umukinnyi womugihugu gishyuha n’umunyamerika y’Epfo begukanye umudari mu irushanwa rya Olempike ry’itumba. [21] Nyuma y’imyaka ine, Agnese Campeol womuri Tayilande yegukanye umudari wa feza mu irushanwa ry’abagore rya bobsleigh, [22] naho Zion Bethônico wo muri Brezili yegukana umudari wa bronze mwirushanwa ry’abagabo ryo gusiganwa kurubura . [23]

Afurika
 Eritereya 2012
 Kenya 2016–2024
 Nijeriya 2024
Amerika
 Burezili 2012–2024
 Ibirwa bya Cayman 2012
 Kolombiya 2016–2024
 Ekwateri 2020
 Hayiti 2020
 Jamayika 2016–2024
 Peru 2012
 Trinidadi na Tobago 2020
Aziya
 Hong Kong 2020–2024
 Maleziya 2016–2020
 Filipine 2012, 2020–2024
 Singapuru 2020–2024
 Tayilande 2020–2024
 Timoru-Leste 2016
  • Urutonde rw'ibihugu byitabiriye imikino Olempike y'itumba
  • Umukinnyi w'umukerarugendo

    Amareferensi

    [Hindura | hindura inkomoko]
    1. Brown, Gerry. "Beyond the Jamaican Bobsledders". Infoplease. Retrieved September 16, 2006.
    2. 1 2 "Ethiopia first at Winter Olympics". BBC News. February 10, 2006. Retrieved September 16, 2006. Cite error: Invalid <ref> tag; name "ETH" defined multiple times with different content
    3. Comité Olympique Suisse (1928). Rapport Général du Comité Exécutif des IImes Jeux Olympiques d'hiver (PDF) (in Igifaransa). Lausanne: Imprimerie du Léman. p. 7. Archived from the original (PDF) on April 10, 2008. Retrieved January 30, 2008.
    4. Comité Olympique Suisse (1928). Résultats des Concours des IImes Jeux Olympiques d'hiver (PDF) (in Igifaransa). Lausanne: Imprimerie du Léman. pp. 12–13. Archived from the original (PDF) on September 30, 2007. Retrieved January 30, 2008.
    5. Official Report of the Organising Committee of the XlVth Winter Olympic Games 1984 at Sarajevo (PDF). Sarajevo: Oslobodenje. 1984. pp. 89–90. Archived from the original (PDF) on February 26, 2008. Retrieved January 31, 2009.
    6. The Official Report of XIth Winter Olympic Games, Sapporo 1972 (PDF). The Organizing Committee for the Sapporo Olympic Winter Games. 1973. pp. 32, 145, 447. Archived from the original (PDF) on February 26, 2008. Retrieved January 31, 2008.
    7. Final Report XIII Olympic Winter Games (PDF). Ed Lewi Associates. pp. 6, 12, 19. Archived from the original (PDF) on February 27, 2008. Retrieved January 31, 2008.
    8. "Turin 2006 Winter Olympics – Cross Country Results". Yahoo! Sports. Archived from the original on March 22, 2007. Retrieved January 31, 2008.
    9. Janofsky, Michael (February 7, 1988). "'88 Winter Olympics; Calgary Has It Down Cold". The New York Times. Retrieved January 31, 2008.
    10. Harasta, Cathy (February 20, 1988). "Jamaican bobsledders want to dispel jokes about tropical entry in wintry sport". The Dallas Morning News.
    11. Brewer, Jerry (February 4, 2010). "Peruvian cross-country skier Roberto Carcelén reaches Olympic dream". The Seattle Times.
    12. Wyatt, Ben; Gittings, Paul (February 27, 2010). "Snow Leopard continues proud African tradition at Winter Games". CNN. Retrieved February 9, 2010.
    13. Munday, Billy; Aldred, Tanya; Wallace, James; Munday (now), Billy; Aldred (earlier), Tanya; Wallace (later), James (14 February 2026). "Winter Olympics 2026: Pinheiro Braathen strikes gold for Brazil's first ever medal – live". the Guardian. Retrieved 14 February 2026.
    14. McAlister, Sean (14 February 2026). "Lucas Pinheiro Braathen wins giant slalom gold to secure Brazil's first-ever Winter Olympics medal". Milano Cortina 2026. Retrieved 14 February 2026.
    15. Keefer, Zak (14 February 2026). "Lucas Pinheiro Braathen makes history with gold for Brazil in the men's giant slalom". The New York Times. Retrieved 14 February 2026.
    16. Hofman, Helene (February 1, 2010). "Tongan athlete narrowly misses out on Winter Olympics". Australian Broadcasting Corporation. Archived from the original on July 17, 2011. Retrieved February 1, 2010.{{cite web}}: CS1 maint: unfit URL (link)
    17. Kingston, Gary (December 2, 2011). "Tonga's chosen one takes aim at Sochi luging". Vancouver Sun. Archived from the original on December 4, 2011.
    18. Tong, Andrew (February 5, 2012). "Outside Edge: Liar, liar, pants on fire in the snow". The Independent. Archived from the original on July 14, 2016.
    19. "IPC Historical Results database". International Paralympic Committee.
    20. "Tofiri Kibuuka". Paralympic.org. International Paralympic Committee.
    21. Adriaanse, Jeroen (17 January 2022). "Speed skater Amaya Martinez wins first Winter Olympic medal for Colombia". www.medium.com. Medium. Retrieved 29 August 2022.
    22. "Thai teen 'Chomphoo' secures historic silver at Winter Youth Olympics 2024". Bangkok Post. Bangkok, Thailand. 23 January 2024. Retrieved 24 January 2024.
    23. "Snowboarder Zion Bethonico makes history by claiming Brazil's first medal at winter YOG". www.olympics.com. International Olympic Committee (IOC). 20 January 2024. Retrieved 20 January 2024.