Gloriosa superba
| Gloriosa superba | |
|---|---|
| Ururabo rwa Gloriosa superba | |
| Scientific classification | |
| Kingdom: | Plantae |
| Order: | Liliales |
| Family: | Colchicaceae |
| Genus: | Gloriosa |
| Species: | G. superba |
| Binomial name | |
| Gloriosa superba L. (1753) | |
Gloriosa superba (mu Gifaransa lis de Malabar cyangwa lis de flamme, mu Cyongereza flame lily cyangwa glory lily) ni ubwoko bw'ikimera kizamuka cyo mu muryango wa Colchicaceae. Gikomoka muri Afurika yo munsi y'ubutayu bwa Sahara, harimo n'u Rwanda, no mu majyepfo ya Aziya.
Kizwi kubera indabo zacyo nziza z'umutuku n'umuhondo zimeze nk'ibirimi by'umuriro. Ni ururabo rw'igihugu cya Zimbabwe. Ibice byacyo byose ni uburozi bukomeye, cyane cyane igitunguru cyacyo.
Izina
[Hindura | hindura inkomoko]Ubu bwoko bwasobanuwe bwa mbere na Carl Linnaeus mu gitabo Species Plantarum (1753).[1]
Imiterere
[Hindura | hindura inkomoko]
Gloriosa superba ni ikimera kimara imyaka myinshi, gikura kivuye mu gitunguru kinini kimeze nk'inyuguti V. Uruti rwacyo rushobora kugera kuri metero 5, kikurira ku bindi bimera gikoresheje imitwe y'amababi yacyo yizingira nk'imigozi.[2]
Indabo zacyo nini zifite ibibabi bitandatu bihetamiye inyuma, bifite impera zihindagurika. Ibara ryazo riva ku mutuku ukeye ufite inkombe z'umuhondo kugeza ku muhondo werurutse, ndetse hari n'izera.[2]
Aho kiboneka
[Hindura | hindura inkomoko]Gikomoka mu bihugu byinshi byo muri Afurika, birimo u Rwanda, Uburundi, Ubugande, Kenya, Tanzaniya na Zimbabwe, ndetse no mu Ubuhinde, Sri Lanka no mu majyepfo y'uburasirazuba bwa Aziya.[1] Cyajyanywe no muri Ositaraliya no ku birwa byo mu nyanja ya Pasifika.[1]
Gikura mu mashyamba, mu bihuru, mu turere tw'urutare no ku bitaka by'imiswa, ku butumburuke bwa metero 300 kugeza ku 1 800.[3]
Uburozi
[Hindura | hindura inkomoko]Ibice byose by'iki kimera ni uburozi, cyane cyane igitunguru, kubera colchicine n'ibindi binyabutabire bikirimo. Kukirya bitera kuruka cyane, kuribwa mu nda no gucibwamo amaraso, kandi bishobora kwica.[2] Igitunguru cyacyo gishobora kwitiranywa n'ibijumba cyangwa ibindi bitunguru biribwa.[2]
Inyandiko
[Hindura | hindura inkomoko]- 1 2 3 "Gloriosa superba L." Plants of the World Online (in Icyongereza). Royal Botanic Gardens, Kew. Archived from the original on 2020-11-27. Retrieved 2026-10-15.
- 1 2 3 4 "Gloriosa superba L. (PIM 245)". INCHEM (in Icyongereza). International Programme on Chemical Safety. Retrieved 2026-10-15.
- ↑ "Gloriosa superba". Flora of Zimbabwe (in Icyongereza). Retrieved 2026-10-15.
Reba kandi
[Hindura | hindura inkomoko]Ingingo zijyanye
[Hindura | hindura inkomoko]- Brugmansia suaveolens na Nerium oleander, ibindi bimera by'indabo bifite uburozi
- Canna indica
Ihuza ryo hanze
[Hindura | hindura inkomoko]- Amafoto ya Gloriosa superba kuri Wikimedia Commons