Jump to content

Ganaian braille

Kubijyanye na Wikipedia

Inyuguti nyinshi za braille zikoreshwa muri Gana. Ku mu rurimi rwi cyongereza, Icyongereza cyunze ubumwe Braille cyemejwe. Izindi ndimi enye zanditswe mu nyuguti: Akan (Twi), Ga, Ewe, na Dagaare . Inyuguti zose uko ari eshatu zishingiye ku shingiro ry'inyuguti ya braille y'inyuguti z'ibanze z'ikilatini:

Braille imeze nki inyuguti zanditse zirenze izi zasobanuwe hepfo. Utumenyetso two mu cyongereza Braille dukoreshwa muri Gana no (dukurikije UNESCO 2013) Togo.

Braille ntabwo ikoreshwa cyane muri Gana kururimi urwo arirwo rwose kereka icyongereza. Ariko, hano haribisohokayandikiro bishaje muriyi nyuguti zinyuguti.

Akan (Twi) Braille

[Hindura | hindura inkomoko]

  Akan afite inyuguti imwe yinyongera. ⠪ ɔ ikaba nayo iteganijwe vuba kuva mumahame mpuzamahanga / Afrika ; ⠻ ɛ yihariye Gana.

 

ɔ
 

ɛ

Ga na Dagaare Braille

[Hindura | hindura inkomoko]

 

 

ɔ
 

ɛ
 

ŋ

Ewe Braille

[Hindura | hindura inkomoko]

  Ewe yongeyeho inyuguti nyinshi ziyongera: ⠫ ɖ, ⠹ ƒ, ⠣ ɣ, ⠮ ʋ .

 

ɔ
 

ɛ
 

ŋ
 

ɖ
 

ƒ
 

ɣ
 

ʋ

Ɖ na ɣ ni amahame mpuzamahanga / Afurika (reba na braille ya Nigeriya ); ƒ na ʋ biva mu majwi y'Icyongereza, hafi na hafi muri urwo rurimi nyuma ya f na v .

Braille yindimi za Togolée

[Hindura | hindura inkomoko]

Ewe ni ururimi rwibanze rwa Togo, kandi biragaragara ko ikoreshwa muri Togo hamwe ninshingano za braille nko muri Gana. UNESCO (2013] bigaragara ko bakoresha umukoro wa Ewe wo muri Gana:[1]

  • Bassar na Konkomba byanditse muri braille y'ibanze wongeyeho Ewe ŋ, ɔ .
  • Kabiye afite ɖ ɛ ɣ ɩ ŋ ɔ ʊ . Inyuguti ɩ na ʊ zikurikiza amahame mpuzamahanga, kandi zihwanye na ⠔ na ⠳ muri Igbo Braille . ivuga u / ʊ indangagaciro za braille zahinduwe zivuye mubisanzwe, ikosa rishobora gukopororwa.
  • Moba ifite ɛ ɩ ŋ ɔ, hamwe na ⠔ ɩ nko muri Kabiye.
  • Tem ifite ɖ ɛ ɩ ŋ ɔ υ, nko muri Kabiye.

Ikindi kandi, UNESCO ivuga ko indimi zitandukanye zo muri Togoliya zifite ⠡ ku majwi y’izuru, ⠸ ku majwi maremare, ⠘ ku majwi yo hagati, na ⠰ ku ijwi rito.

Izi ndimi zose uko ari eshanu zivugwa muri Gana kimwe na Togo, ariko Unesco ntabwo ivuga ko yagabanijwe kuri braille.[2]