Jump to content

Folate

Kubijyanye na Wikipedia
Folate
Imiterere ya molekile ya Folate
Amazina
Amazina y'ubucuruziFolicet, Folvite
Amakuru y'ubuvuzi
Uko ufatwaMu kanwa, Urushinge mu mukaya, Urushinge mu mutsi, Urushinge munsi y'uruhu
Ibiranga
CAS Number
PubChem CID
DrugBank
Kode ya ATC

Folate, izwi kandi ku izina rya vitamine B9 na folacin, ni imwe muri vitamine B.

Akamaro mu mubiri

[Hindura | hindura inkomoko]
Folate

Folate, izwi kandi ku izina rya vitamine B9 na folacin,[1] ni imwe muri vitamine B.[2] Aside folike yakozwe, umubiri uhindura folate, ikoreshwa nk'inyongera mu mirire no mu kongera ibiryo kuko iba ihamye mu gihe cyo kuyitunganya no kuyibika.[3] Folate irakenewe kugira ngo umubiri ukore ADN na RNA kandi ukoreshe aside amine zikenewe kugira ngo uturemangingo twigabanye.[4][5] Kubera ko abantu badashobora gukora folate, irakenewe mu mirire, bigatuma iba intungamubiri y'ingenzi.[6] Biboneka mu buryo busanzwe mu biribwa byinshi.[1][4] Muri Amerika, umuntu mukuru asabwa kurya folate buri munsi ni mikorogarama 400 zivuye mu biribwa cyangwa inyongeramusaruro.[4]

Kutarya folate ihagije bishobora gutera kubura folate.[4] Ibi bishobora gutera ubwoko bwa anemia aho uturemangingo dutukura tw’amaraso tuba tunini cyane.[4] Ibimenyetso bishobora kuba birimo kumva unaniwe, umutima utera cyane, guhumeka nabi, ibisebe bifunguye ku rurimi, n'impinduka mu ibara ry'uruhu cyangwa umusatsi.[4] Kubura folate mu bana bishobora kugaragara mu gihe cy'ukwezi nyuma yo kurya nabi.[7] Ku bantu bakuru, folate y'umubiri isanzwe iri hagati ya 10 na 30 mg hamwe n'urugero rw'amaraso ruri hejuru ya 7 nmol/L (3 ng/mL).[4]

Ikoreshwa mu buvuzi

[Hindura | hindura inkomoko]

Folate mu buryo bwa aside folike ikoreshwa mu kuvura indwara yo kubura amaraso iterwa no kubura folike.[2] Aside folike ikoreshwa kandi nk'inyongera ku bagore mu gihe batwite kugira ngo bagabanye ibyago byo kurwara indwara z'imitsi y'ubwonko (NTDs) ku mwana.[2][8] Bikekwa ko urugero ruto mu gihe cyo gutwita ari rwo rutera abana barenga kimwe cya kabiri bavukana indwara zo mu mutwe ziterwa n’indwara zidakira.[4] Ibihugu birenga 80 bikoresha inyunganizi ku biribwa bimwe na bimwe birimo aside folike, byaba ari itegeko cyangwa ku bushake, nk'igipimo cyo kugabanya igipimo cy'indwara ziterwa n'indwara zidakira.[9] Kongeramo aside folike nyinshi mu gihe kirekire bifitanye isano no kugabanya gato ibyago byo kurwara indwara yo mu bwonko [10] no kwiyongera k'ibyago byo kurwara kanseri ya prostate.[11] Hari impungenge ko ingano nini ya aside folike ishobora guhisha ibura rya vitamine B12.[4]

Folate yavumbuwe hagati ya 1931 na 1943.[12] Iri ku rutonde rw'imiti y'ingenzi y'Umuryango w'Abibumbye wita ku Buzima.[13] Igiciro cy’inyongeramusaruro mu bihugu bikiri mu nzira y’amajyambere kiri hagati ya 0.001 na 0.005 by’amadolari ya Amerika kuri dose imwe kugeza mu 2014.[14] Ijambo "folic" rikomoka ku ijambo ry'ikilatini folium (bisobanura ikibabi) kuko byabonekaga mu mboga z'icyatsi kibisi.[15]

  1. 1 2 "Folate". Micronutrient Information Center, Linus Pauling Institute, Oregon State University. 2014. Archived from the original on 19 August 2021. Retrieved 17 March 2018. Folate is a water-soluble B-vitamin, which is also known as vitamin B9 or folacin.
  2. 1 2 3 "Folic Acid". Drugs.com. American Society of Health-System Pharmacists. 1 January 2010. Archived from the original on 8 August 2017. Retrieved 1 September 2016.
  3. ↑ Choi JH, Yates Z, Veysey M, Heo YR, Lucock M (December 2014). "Contemporary issues surrounding folic Acid fortification initiatives". Prev Nutr Food Sci. 19 (4): 247–60. doi:10.3746/pnf.2014.19.4.247. PMC 4287316. PMID 25580388.
  4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 <"Fact Sheet for Health Professionals – Folate". National Institutes of Health. Archived from the original on 2 April 2011.
  5. ↑ Bailey LB, Caudill MA (2012). "Folate". In Eardman JW Jr, MacDonald IA, Zeisel SH (eds.). Present Knowledge in Nutrition, Tenth Edition. Ames, IA: ILSI Press/Wiley-Blackwell. pp. 321–342. ISBN 978-0-470-95917-6.
  6. ↑ Pommerville, Jeffrey C. (2009). Alcamo's Fundamentals of Microbiology: Body Systems. Jones & Bartlett Publishers. p. 511. ISBN 9780763787127. Archived from the original on 8 September 2017.
  7. ↑ Marino BS, Fine KS (2009). Blueprints Pediatrics (in Icyongereza). Lippincott Williams & Wilkins. p. 131. ISBN 9780781782517. Archived from the original on 8 September 2017.
  8. ↑ Bibbins-Domingo K, Grossman DC, Curry SJ, Davidson KW, Epling JW, García FA, et al. (January 2017). "Folic Acid Supplementation for the Prevention of Neural Tube Defects: US Preventive Services Task Force Recommendation Statement". JAMA. 317 (2): 183–189. doi:10.1001/jama.2016.19438. PMID 28097362. S2CID 205077749.
  9. ↑ Wald NJ, Morris JK, Blakemore C (2018). "Public health failure in the prevention of neural tube defects: time to abandon the tolerable upper intake level of folate". Public Health Reviews. 39: 2. doi:10.1186/s40985-018-0079-6. PMC 5809909. PMID 29450103.
  10. ↑ Li Y, Huang T, Zheng Y, Muka T, Troup J, Hu FB (August 2016). "Folic Acid Supplementation and the Risk of Cardiovascular Diseases: A Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials" (PDF). Journal of the American Heart Association. 5 (8): e003768. doi:10.1161/JAHA.116.003768. PMC 5015297. PMID 27528407. Archived from the original (PDF) on 27 April 2021. Retrieved 8 August 2020.
  11. ↑ Wien TN, Pike E, Wisløff T, Staff A, Smeland S, Klemp M (January 2012). "Cancer risk with folic acid supplements: a systematic review and meta-analysis". BMJ Open. 2 (1): e000653. doi:10.1136/bmjopen-2011-000653. PMC 3278486. PMID 22240654.
  12. ↑ Pond, Wilson G.; Nichols, Buford L.; Brown, Dan L. (2009). Adequate Food for All: Culture, Science, and Technology of Food in the 21st Century (in Icyongereza). CRC Press. p. 148. ISBN 9781420077544. Folic acid's discovery started in 1931...
  13. ↑ World Health Organization (2019). World Health Organization model list of essential medicines: 21st list 2019. Geneva: World Health Organization. hdl:10665/325771. WHO/MVP/EMP/IAU/2019.06. License: CC BY-NC-SA 3.0 IGO.
  14. ↑ "Folic Acid". International Drug Price Indicator Guide. Archived from the original on 22 January 2018. Retrieved 1 September 2016.
  15. ↑ Chambers Concise Dictionary. Allied Publishers. 2004. p. 451. ISBN 9788186062364. Archived from the original on 8 September 2017.

Ihuza ryo hanze

[Hindura | hindura inkomoko]