Folate
Imiterere ya molekile ya Folate | |
| Amazina | |
|---|---|
| Amazina y'ubucuruzi | Folicet, Folvite |
| Amakuru y'ubuvuzi | |
| Uko ufatwa | Mu kanwa, Urushinge mu mukaya, Urushinge mu mutsi, Urushinge munsi y'uruhu |
| Ibiranga | |
| CAS Number | |
| PubChem CID | |
| DrugBank | |
| Kode ya ATC |
|
Folate, izwi kandi ku izina rya vitamine B9 na folacin, ni imwe muri vitamine B.
Akamaro mu mubiri
[Hindura | hindura inkomoko]
Folate, izwi kandi ku izina rya vitamine B9 na folacin,[1] ni imwe muri vitamine B.[2] Aside folike yakozwe, umubiri uhindura folate, ikoreshwa nk'inyongera mu mirire no mu kongera ibiryo kuko iba ihamye mu gihe cyo kuyitunganya no kuyibika.[3] Folate irakenewe kugira ngo umubiri ukore ADN na RNA kandi ukoreshe aside amine zikenewe kugira ngo uturemangingo twigabanye.[4][5] Kubera ko abantu badashobora gukora folate, irakenewe mu mirire, bigatuma iba intungamubiri y'ingenzi.[6] Biboneka mu buryo busanzwe mu biribwa byinshi.[1][4] Muri Amerika, umuntu mukuru asabwa kurya folate buri munsi ni mikorogarama 400 zivuye mu biribwa cyangwa inyongeramusaruro.[4]
Kutarya folate ihagije bishobora gutera kubura folate.[4] Ibi bishobora gutera ubwoko bwa anemia aho uturemangingo dutukura tw’amaraso tuba tunini cyane.[4] Ibimenyetso bishobora kuba birimo kumva unaniwe, umutima utera cyane, guhumeka nabi, ibisebe bifunguye ku rurimi, n'impinduka mu ibara ry'uruhu cyangwa umusatsi.[4] Kubura folate mu bana bishobora kugaragara mu gihe cy'ukwezi nyuma yo kurya nabi.[7] Ku bantu bakuru, folate y'umubiri isanzwe iri hagati ya 10 na 30 mg hamwe n'urugero rw'amaraso ruri hejuru ya 7 nmol/L (3 ng/mL).[4]
Ikoreshwa mu buvuzi
[Hindura | hindura inkomoko]Folate mu buryo bwa aside folike ikoreshwa mu kuvura indwara yo kubura amaraso iterwa no kubura folike.[2] Aside folike ikoreshwa kandi nk'inyongera ku bagore mu gihe batwite kugira ngo bagabanye ibyago byo kurwara indwara z'imitsi y'ubwonko (NTDs) ku mwana.[2][8] Bikekwa ko urugero ruto mu gihe cyo gutwita ari rwo rutera abana barenga kimwe cya kabiri bavukana indwara zo mu mutwe ziterwa n’indwara zidakira.[4] Ibihugu birenga 80 bikoresha inyunganizi ku biribwa bimwe na bimwe birimo aside folike, byaba ari itegeko cyangwa ku bushake, nk'igipimo cyo kugabanya igipimo cy'indwara ziterwa n'indwara zidakira.[9] Kongeramo aside folike nyinshi mu gihe kirekire bifitanye isano no kugabanya gato ibyago byo kurwara indwara yo mu bwonko [10] no kwiyongera k'ibyago byo kurwara kanseri ya prostate.[11] Hari impungenge ko ingano nini ya aside folike ishobora guhisha ibura rya vitamine B12.[4]
Amateka
[Hindura | hindura inkomoko]Folate yavumbuwe hagati ya 1931 na 1943.[12] Iri ku rutonde rw'imiti y'ingenzi y'Umuryango w'Abibumbye wita ku Buzima.[13] Igiciro cy’inyongeramusaruro mu bihugu bikiri mu nzira y’amajyambere kiri hagati ya 0.001 na 0.005 by’amadolari ya Amerika kuri dose imwe kugeza mu 2014.[14] Ijambo "folic" rikomoka ku ijambo ry'ikilatini folium (bisobanura ikibabi) kuko byabonekaga mu mboga z'icyatsi kibisi.[15]
Inyandiko
[Hindura | hindura inkomoko]- 1 2 "Folate". Micronutrient Information Center, Linus Pauling Institute, Oregon State University. 2014. Archived from the original on 19 August 2021. Retrieved 17 March 2018.
Folate is a water-soluble B-vitamin, which is also known as vitamin B9 or folacin.
- 1 2 3 "Folic Acid". Drugs.com. American Society of Health-System Pharmacists. 1 January 2010. Archived from the original on 8 August 2017. Retrieved 1 September 2016.
- ↑ Choi JH, Yates Z, Veysey M, Heo YR, Lucock M (December 2014). "Contemporary issues surrounding folic Acid fortification initiatives". Prev Nutr Food Sci. 19 (4): 247–60. doi:10.3746/pnf.2014.19.4.247. PMC 4287316. PMID 25580388.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 <"Fact Sheet for Health Professionals – Folate". National Institutes of Health. Archived from the original on 2 April 2011.
- ↑ Bailey LB, Caudill MA (2012). "Folate". In Eardman JW Jr, MacDonald IA, Zeisel SH (eds.). Present Knowledge in Nutrition, Tenth Edition. Ames, IA: ILSI Press/Wiley-Blackwell. pp. 321–342. ISBN 978-0-470-95917-6.
- ↑ Pommerville, Jeffrey C. (2009). Alcamo's Fundamentals of Microbiology: Body Systems. Jones & Bartlett Publishers. p. 511. ISBN 9780763787127. Archived from the original on 8 September 2017.
- ↑ Marino BS, Fine KS (2009). Blueprints Pediatrics (in Icyongereza). Lippincott Williams & Wilkins. p. 131. ISBN 9780781782517. Archived from the original on 8 September 2017.
- ↑ Bibbins-Domingo K, Grossman DC, Curry SJ, Davidson KW, Epling JW, García FA, et al. (January 2017). "Folic Acid Supplementation for the Prevention of Neural Tube Defects: US Preventive Services Task Force Recommendation Statement". JAMA. 317 (2): 183–189. doi:10.1001/jama.2016.19438. PMID 28097362. S2CID 205077749.
- ↑ Wald NJ, Morris JK, Blakemore C (2018). "Public health failure in the prevention of neural tube defects: time to abandon the tolerable upper intake level of folate". Public Health Reviews. 39: 2. doi:10.1186/s40985-018-0079-6. PMC 5809909. PMID 29450103.
- ↑ Li Y, Huang T, Zheng Y, Muka T, Troup J, Hu FB (August 2016). "Folic Acid Supplementation and the Risk of Cardiovascular Diseases: A Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials" (PDF). Journal of the American Heart Association. 5 (8): e003768. doi:10.1161/JAHA.116.003768. PMC 5015297. PMID 27528407. Archived from the original (PDF) on 27 April 2021. Retrieved 8 August 2020.
- ↑ Wien TN, Pike E, Wisløff T, Staff A, Smeland S, Klemp M (January 2012). "Cancer risk with folic acid supplements: a systematic review and meta-analysis". BMJ Open. 2 (1): e000653. doi:10.1136/bmjopen-2011-000653. PMC 3278486. PMID 22240654.
- ↑ Pond, Wilson G.; Nichols, Buford L.; Brown, Dan L. (2009). Adequate Food for All: Culture, Science, and Technology of Food in the 21st Century (in Icyongereza). CRC Press. p. 148. ISBN 9781420077544.
Folic acid's discovery started in 1931...
- ↑ World Health Organization (2019). World Health Organization model list of essential medicines: 21st list 2019. Geneva: World Health Organization. hdl:10665/325771. WHO/MVP/EMP/IAU/2019.06. License: CC BY-NC-SA 3.0 IGO.
- ↑ "Folic Acid". International Drug Price Indicator Guide. Archived from the original on 22 January 2018. Retrieved 1 September 2016.
- ↑ Chambers Concise Dictionary. Allied Publishers. 2004. p. 451. ISBN 9788186062364. Archived from the original on 8 September 2017.
Ihuza ryo hanze
[Hindura | hindura inkomoko]- Amafoto ajyanye na Folate kuri Wikimedia Commons