Jump to content

Dafroza Gauthier

Kubijyanye na Wikipedia
Dafroza Gauthier
Dafroza Gauthier mu 2022
Igihe yavukiye
Dafroza Mukarumongi

4 Kanama 1954
Yapfuye3 Ukwakira 2026 (imyaka 72)
Reims, Ubufaransa
UbwenegihuguUmunyarwandakazi, Umufaransakazi
UmwugaInjeniyeri mu by'ubutabire, umurwanashyaka
AzwihoGukurikirana abakoze Jenoside yakorewe Abatutsi bihishe mu Bufaransa
Uwo bashakanyeAlain Gauthier
Bene waboGaël Faye (umukwe)

Dafroza Gauthier, wavutse yitwa Dafroza Mukarumongi (4 Kanama 1954 – 3 Ukwakira 2026), yari injeniyeri mu by'ubutabire akaba n'umurwanashyaka w'Umufaransakazi ukomoka mu Rwanda. Yamenyekanye cyane kubera gukurikirana abagize uruhare muri Jenoside yakorewe Abatutsi bahungiye mu Bufaransa, kugira ngo bashyikirizwe ubutabera.

Mu 2001, we n'umugabo we Alain Gauthier bashinze ihuriro ry'abaregera indishyi ku Rwanda (Collectif des parties civiles pour le Rwanda, CPCR). Ibikorwa byabo byatumye abagabo barindwi bagize uruhare muri jenoside bahamwa n'ibyaha burundu n'inkiko z'Ubufaransa. Umukwe we ni umuririmbyi akaba n'umwanditsi Gaël Faye.

Dafroza Mukarumongi yavukiye i Astrida (ubu ni Butare) ku ya 4 Kanama 1954, mu muryango w'Abatutsi b'abapasitori ukomoka mu majyepfo y'u Rwanda.[1] Yahuye n'ihohoterwa rikiri muto: mu 1963, igihe yari afite imyaka icyenda, se yiciwe mu bwicanyi bwabereye i Gikongoro, maze we ahungira muri kiliziya ya Kibeho.[2] Yize amashuri yisumbuye i Butare, nyuma yiga muri Lycée de Kigali.[3]

Ubuhunzi n'ubuzima mu Bufaransa

[Hindura | hindura inkomoko]

Mu 1973, kubera ubwicanyi bwibasiye Abatutsi, yahunze igihugu. Yabanje kuba mu Uburundi hafi y'umujyi wa Kirundo, nyuma i Bujumbura, maze muri Nzeri 1973 ajya mu Ububiligi aho yakiriwe na musaza we, akomeza amashuri.[4]

Mu 1975 yongeye guhura na Alain Gauthier, bari baramenyaniye i Butare aho yigishaga igifaransa. Bashyingiranwe mu 1977, ahabwa ubwenegihugu bw'Ubufaransa. Mu ntangiriro z'imyaka ya 1980 batura i Reims, aho babyariye abana batatu.[5]

Jenoside yo mu 1994

[Hindura | hindura inkomoko]

Mu mpera za Gashyantare 1994 yasuye umuryango we i Kigali, asanga umujyi wuzuye Interahamwe n'imvugo z'urwango za Radiyo RTLM, maze nyina amusaba gusubira i Burayi. Ku ya 8 Mata 1994, nyina Suzana Mukamusoni yarasiwe imbere ya kiliziya ya Charles Lwanga i Nyamirambo; iyo nkuru yayibwiwe na Henri Blanchard.[6] Mu gihe cya jenoside, abantu bagera kuri 80 bo mu muryango wa nyina barishwe.[4]

Guharanira ubutabera

[Hindura | hindura inkomoko]

Ishingwa rya CPCR

[Hindura | hindura inkomoko]

Mu 1996, asubiye mu Rwanda, yumvise ubuhamya bw'abarokotse maze yiyemeza kubushyikiriza umunyamategeko i Paris. Mu 2001 yakurikiranye urubanza rw'« Abanyabutare bane » i Buruseli, urubanza rwa mbere rwa jenoside rwabereye mu mahanga.[7]

Mu Gushyingo 2001, we n'umugabo we bashinze CPCR.[8] Bajyaga mu Rwanda inshuro eshatu cyangwa enye mu mwaka gushaka ubuhamya bw'abarokotse, abahoze ari abicanyi n'imfungwa, bagakora amadosiye bashyikiriza ubutabera bw'Ubufaransa.[9] Ni bo batanze hafi ibirego byose (bigera kuri 30) byatanzwe mu Bufaransa ku Banyarwanda bakekwaho jenoside, barimo Laurent Bucyibaruta, Félicien Kabuga, Philippe Hategekimana, Aloys Ntiwiragabo, Agathe Habyarimana, Padiri Wenceslas Munyeshyaka wa paruwasi ya Saint Famille na muganga Sosthène Munyemana.[6]

Ishyirwaho ry'ishami ry'urukiko rw'i Paris rishinzwe ibyaha bya jenoside (2012) ryihutishije imanza. Muri Gashyantare 2014, mu rubanza rwa mbere, urwa Pascal Simbikangwa, Dafroza Gauthier yatanze ubuhamya; Simbikangwa yahamwe n'icyaha cya jenoside.[10] Ku ya 30 Ukwakira 2024, muganga Eugene Rwamucyo, wari mu ba mbere bareze mu 2007, yakatiwe imyaka 27 y'igifungo.[6] Kubera ibikorwa byabo, abashakanye ba Gauthier bakunze kwitwa « Aba-Klarsfeld b'u Rwanda ».[11]

Yakundaga gutanga ibiganiro mu mashuri no muri kaminuza, arwanya ihakana rya jenoside. Mu Gushyingo 2017, Perezida Paul Kagame yabahaye umudari w'ishimwe w'ubucuti budasanzwe. Mu 2023, filime mbarankuru n'igitabo cy'amashusho Rwanda, à la poursuite des génocidaires byavuze ku rugamba rwabo.[12]

Dafroza Gauthier yapfuye ku ya 3 Ukwakira 2026 i Reims, afite imyaka 72, azize kanseri.[6][13] Umuryango Ibuka wihanganishije umuryango we.[3]

  1. ↑ "Rwanda : Dafroza Gauthier, originaire de Reims, de retour sur ses terres à la veille du procès d'un génocidaire présumé". France 3 Grand Est (in Igifaransa). 2021-11-21.
  2. ↑ "Les Gauthier, infatigables chasseurs de génocidaires rwandais". L'Union (in Igifaransa). 2024-05-04.
  3. 1 2 "Ibuka yihanganishije umuryango wa Dafroza Gauthier witabye Imana". IGIHE.
  4. 1 2 "Dafroza Gauthier: Izina abahekuye u Rwanda bumva bagakangarana". Kigali Today.
  5. ↑ "Rwanda : les époux Gauthier, près de 30 ans de traque des génocidaires entre les mille collines et les tribunaux français". Le Nouvel Obs (in Igifaransa). 2024-04-09.
  6. 1 2 3 4 "Dafroza Gauthier, après trente ans de traque des génocidaires rwandais réfugiés en France, est morte". Le Monde (in Igifaransa). 2026-10-03.
  7. ↑ "Alain et Dafroza Gauthier, chasseurs de génocidaires". La Croix (in Igifaransa). 2011-03-04.
  8. ↑ "Dafroza Mukarumongi et Alain Gauthier, le couple qui traque les génocidaires rwandais réfugiés en France". L'Humanité (in Igifaransa). 2024-04-07.
  9. ↑ "De France aux collines rwandaises, le combat d'un couple pour traquer les génocidaires". Challenges (in Igifaransa). 2021-01-27.
  10. ↑ "Collectif de parties civiles : « sans la justice, le Rwanda ne pourra pas se reconstruire »". France Inter (in Igifaransa). 2014-02-05.
  11. ↑ "Les Gauthier, une vie de combat au nom des victimes du génocide des Tutsi". La Croix (in Igifaransa). 2024-04-06.
  12. ↑ "Dafroza et Alain Gauthier, on n'arrête pas le procès". Libération (in Igifaransa). 2023-11-12.
  13. ↑ "Dafroza Gauthier, campaigner for justice for genocide victims, dies at 72". The New Times (in Icyongereza).

Ingingo zijyanye

[Hindura | hindura inkomoko]

Ihuza ryo hanze

[Hindura | hindura inkomoko]
  • Maria Malagardis (2012). Sur la piste des tueurs rwandais (in Igifaransa). Flammarion. ISBN 978-2-08-125094-9.
  • Thomas Zribi; Damien Roudeau (2023). Rwanda, à la poursuite des génocidaires (in Igifaransa). Les Escales / Steinkis. ISBN 978-2-36569-724-8.