Processes for becoming a state party to a treatyukurikizwa mu 2010).Amasezerano yerekeye gukumira no guhana icyaha cya jenoside (CPCG) (yemejwe 1948 atangira gukurikizwa mu 1951);Amasezerano ajyanye n’imiterere y’impunzi (CSR) (yemejwe mu 1951 atangira gukurikizwa mu 1954);
Amasezerano yerekeye guca burundu ivangura rishingiye ku moko (CERD) (yemejwe mu 1965 atangira gukurikizwa mu 1969); [11]
Amasezerano yerekeye guca burundu ivangura iryo ari ryo ryose rikorerwa abagore (CEDAW) (ryatangiye gukurikizwa mu 1981); [12]
amasezerano y’umuryango w’abibumbye arwanya iyicarubozo (CAT) (yemejwe mu 1984 atangira gukurikizwa mu 1987); [13]
Amasezerano yerekeye uburenganzira bw’umwana (CRC) (yemejwe mu 1989 atangira gukurikizwa mu 1990); [14]
Amasezerano mpuzamahanga yerekeye kurengera uburenganzira bw’abakozi bose bimukira n’abagize imiryango yabo (ICRMW) (yemejwe mu 1990 atangira gukurikizwa mu 2003);
Amasezerano yerekeye uburenganzira bw’abafite ubumuga (CRPD) (yatangiye gukurikizwa ku ya 3 Gicurasi 2008); [15] na
Amasezerano mpuzamahanga yo kurengera abantu bose kubura ku gahato (ICPPED) (yemejwe mu 2006 atangira g
Amasezerano y’imibereho y’ibihugu by’i Burayi yo mu 1961, atangira gukurikizwa kuva mu 1965 (uburyo bwo kurega bwashyizweho mu 1995 hashingiwe ku masezerano y’inyongera, bwatangiye gukurikizwa kuva mu 1998); na
Porotokole ya San Salvador muri ACHR kuri Amerika yo mu 1988, ikurikizwa kuva 1999.
Umuryango w’ibihugu by’Amerika (OAS) ni umuryango mpuzamahanga ufite icyicaro i Washington, DC. Abanyamuryango bayo ni ibihugu mirongo itatu na bitanu byigenga-ibihugu bya Amerika
Mu myaka ya za 90, Intambara y'ubutita irangiye, kugaruka muri demokarasi muri Amerika y'Epfo, hamwe n'intego iganisha ku isi, OAS yashyizeho ingufu nyinshi kugirango yongere kwiyubaka kugirango ihuze n'imiterere mishya. Ibyashyizwe imbere ubu birimo ibi bikurikira: [26]
gushimangira demokarasi;
guharanira amahoro;
kurengera uburenganzira bwa muntu;
kurwanya ruswa;
uburenganzira bw'abasangwabutaka; na
guteza imbere iterambere rirambye.
Komisiyo mpuzamahanga y'Abanyamerika ishinzwe Uburenganzira bwa Muntu (IACHR) ni urwego rwigenga rw’umuryango w’ibihugu by’Amerika, rufite icyicaro i Washington, DC Hamwe n’urukiko mpuzamahanga rw’uburenganzira bwa muntu, rufite icyicaro i San José, muri Kosta Rika, ni rumwe mu nzego zigizwe na gahunda yo muri Amerika yo guteza imbere no kurengera uburenganzira bwa muntu. [27] IACHR ni urwego ruhoraho ruterana mu nama zisanzwe kandi zidasanzwe inshuro nyinshi mu mwaka kugira ngo zisuzume ibirego by’ihohoterwa ry'uburenganzira bwa muntu mu gice cy’isi. Inshingano z’uburenganzira bwa muntu zikomoka ku nyandiko eshatu: [28]
Amasezerano ya OAS ;
Itangazo ry’Abanyamerika ryerekeye uburenganzira n’inshingano bya muntu ; na
Nubwo izo nzego mpuzamahanga nazo zifite ububasha ku manza zerekeye amategeko mpuzamahanga arengera ikiremwamuntu, ni ngombwa kumenya, nkuko byavuzwe haruguru, ko izo nzego zombi zigizwe n’ubutegetsi butandu[46]kanye.
Inzego z'umuryango w’abibumbye zita ku burenganzira bwa muntu zifite uburyo bumwe na bumwe bwo kubahiriza amategeko. Muri byo harimo inzego z’amasezerano zometse ku masezerano arindwi akoreshwa muri iki gihe, hamwe n’akanama gashinzwe uburenganzira bw’umuryango w’abibumbye gashinzwe uburenganzira bwa muntu, hamwe na Universal Periodic Review hamwe n’Umuryango w’abibumbye wihariye (uzwi ku izina rya 1235 na 1503). [47]
Gushyira mu bikorwa amategeko mpuzamahanga y’uburenganzira bwa muntu ni inshingano z’igihugu ; ni inshingano y'ibanze ya Leta kugira uburenganzira bw'ikiremwamuntu bw'abaturage.
Mu bikorwa, uburenganzira bwa muntu bwinshi buragoye kubahiriza mu buryo bwemewe n’amategeko, kubera ko nta bwumvikane buke ku ikoreshwa ry’uburenganzira bumwe na bumwe, kutagira amategeko y’igihugu abigenga cyangwa inzego zahawe ububasha bwo gufata ibyemezo kugira ngo bishyirwe mu bikorwa. [48]
Amahame y'i Paris yasobanuwe mu mahugurwa ya mbere mpuzamahanga y’inzego z’igihugu zishinzwe guteza imbere no kurengera uburenganzira bwa muntu i Paris kuva ku ya 7 kugeza ku ya 9 Ukwakira 1991, kandi yemejwe n’icyemezo cya komisiyo ishinzwe uburenganzira bwa muntu y’umuryango w’abibumbye 1992/54 yo mu 1992 n’icyemezo rusange cy’Inteko rusange 48/134 yo mu 1993. Amahame ya Paris agaragaza inshingano nyinshi za NHRIs. [52]
Ububasha rusange ni ihame ritavugwaho rumwe mu mategeko mpuzamahanga, aho ibihugu bisaba ububasha bw’inshinjabyaha ku bantu bakekwaho ibyaha byakorewe hanze y’imbibi z’ubushinjacyaha, hatitawe ku bwenegihugu, igihugu batuyemo cyangwa indi mibanire iyo ari yo yose n’igihugu gikurikirana. Leta ishyigikiye ikirego cyayo hashingiwe ko icyaha cyakozwe gifatwa nk'icyaha kuri bose, igihugu icyo ari cyo cyose cyemerewe guhana. [53] Igitekerezo cyububasha rusange rero gifitanye isano rya bugufi nigitekerezo kivuga ko amahame mpuzamahanga ari erga omnes, cyangwa abereyemo umuryango wisi yose, hamwe nigitekerezo cya jus cogens
Mu 1993, Ububiligi bwatoye "itegeko ry’ububasha rusange" kugira ngo inkiko zazo zibone ububasha ku byaha byibasiye inyokomuntu mu bindi bihugu. Mu 1998, Augusto Pinochet yafatiwe i Londres nyuma y'ibirego n'umucamanza wo muri Esipanye Baltasar Garzón hashingiwe ku ihame ry'ububasha rusange. [54] Adolf Eichmann wahoze ari umupolisi wungirije w’Abanazi SS yashinjwaga kugenzura iyimurwa ry’Abayahudi mu nkambi z’urupfu rwa jenoside yakorewe Abayahudi na we yatotejwe muri Isiraheli mu 1961. Adolf yari atuye muri Arijantine nyuma y’intambara. [55] Ihame rishyigikiwe na Amnesty International n’indi miryango iharanira uburenganzira bwa muntu, bemeza ko ibyaha bimwe na bimwe bibangamira amahanga muri rusange, kandi ko abaturage bafite inshingano zo gukora.
Abandi, kimwe na Henry Kissinger, [56] bavuga ko "amasezerano akwiye avuga ko ihohoterwa ry'uburenganzira bwa muntu n'ibyaha byibasiye inyokomuntu bigomba gukurikiranwa byadindije gutekereza ku ruhare rukwiye rw'inkiko mpuzamahanga. Ububasha bw'isi yose bushobora guteza igitugu ku isi hose - cy'abacamanza". [57]
↑Verdross, Alfred; Simma, Bruno (2010) [1984]. "Der völkerrechltiche Schutz von Menschen" [The protection of humans in Public International Law]. Universelles Völkerrecht: Theorie und Praxis [Universal Public International Law] (in Ikidage) (3rd. ed.). Berlin: Duncker & Humblot. p. 822. ISBN978-3-428-13296-6.
↑"OHCHR". 30 May 2008. Archived from the original on 30 May 2008. Retrieved 9 October 2011.
↑Inyandikorugero:Usurped is the official portal for the National Human Rights Institutions and show a list of 119 institutions that can be found at [usurped]
↑"Chart of the Status of National Institutions"(PDF). National Human Rights Institutions Forum. November 2007. Archived from the original on 16 February 2008. Retrieved 6 January 2008. ACCREDITED BY THE INTERNATIONAL COORDINATING COMMITTEE OF NATIONAL INSTITUTIONS FOR THE PROMOTION AND PROTECTION OF HUMAN RIGHTS In accordance with the Paris Principles and the ICC Sub-Committee Rules of Procedure, the following classifications for accreditation are used by the ICC: A: Compliance with the Paris Principles; A(R): Accreditation with reserve – granted where insufficient documentation is submitted to confer A status; B: Observer Status – Not fully in compliance with the Paris Principles or insufficient information provided to make a determination; C: Non-compliant with the Paris Principles.{{cite web}}: CS1 maint: unfit URL (link)
↑"National Human Rights Institutions – Implementing Human Rights", Executive Director Morten Kjærum, The Danish Institute for Human Rights, 2003. (ISBN 87-90744-72-1), page 6.
↑Kissinger has himself been subject to calls for prosecution under universal jurisdiction. See Hitchens, Christopher, and David Rieff. "." Prospect, 28 June 2001 (accessed 11 June 2013); Hitchens, Christopher. The Trial of Henry Kissinger. London: Verso, 2001.