Abdel Fattah al-Burhan
Abdel Fattah al-Burhan | |
|---|---|
Abdel Fattah al-Burhan muri Mata 2025 | |
| Igihe yavukiye | 11 Nyakanga 1960 Gandatu, Sudani |
| Ubwenegihugu | Umunyasudani |
| Kaminuza yizemo | Ishuri rikuru rya gisirikare rya Sudani |
| Umwuga | Umusirikare |
| Umwanya | Perezida w'Inama y'Ubusugire y'Inzibacyuho ya Sudani |
| Manda | Kuva ku ya 21 Kanama 2019 (Perezida w'Akanama ka Gisirikare k'Inzibacyuho kuva ku ya 12 Mata 2019) |
| Uwo yasimbuye | Ahmed Awad Ibn Auf |
| Abana | 3 |
Abdel Fattah al-Burhan Abdelrahman al-Burhan (yavutse ku ya 11 Nyakanga 1960 i Gandatu) ni umusirikare mukuru wa Sudani, uyoboye icyo gihugu kuva mu 2019. Nyuma y'impinduramatwara yo muri Mata 2019 yahiritse Perezida Omar El Bechir, yagizwe umuyobozi w'akanama ka gisirikare k'inzibacyuho, hanyuma ayobora Inama y'Ubusugire y'Inzibacyuho yari ihuriweho n'abasirikare n'abasivili. Mu Ukwakira 2021, yakoze kudeta ihirika guverinoma ya gisivili ya Minisitiri w'Intebe Abdallah Hamdok, maze yongera gushyiraho Inama y'Ubusugire ayobora. Kuva muri Mata 2023, ayoboye ingabo za Sudani mu ntambara y'abenegihugu zihanganyemo n'umutwe wa Rapid Support Forces (RSF). Mu Mutarama 2025, Leta Zunze Ubumwe z'Amerika zamufatiye ibihano.
Ubuzima bwe bwa mbere n'amashuri
[Hindura | hindura inkomoko]Abdel Fattah al-Burhan yavutse mu 1960 mu mudugudu wa Gandatu, mu majyaruguru ya Khartoum [1][2][3], mu muryango w'Abasufi wo mu bwoko bw'Abajaalin. Yize amashuri abanza n'ayisumbuye iwabo n'i Shendi, hanyuma yinjira mu ishuri rikuru rya gisirikare rya Sudani. Yakurikiye amahugurwa ya gisirikare mu Misiri no muri Yorudaniya [4].
Umwuga wa gisirikare
[Hindura | hindura inkomoko]Al-Burhan yatangiye ari umusirikare mu ngabo zirinda imipaka, aza kuziyobora; yarwanye mu ntambara ya Darfur no mu ntambara ya kabiri y'abenegihugu ya Sudani, anaba umuyobozi w'ingabo mu karere ka Darfur [5][6]. Yabaye umugaba wungirije w'ibikorwa by'ingabo zirwanira ku butaka, hanyuma mu 2018 aba umugaba w'ingabo zirwanira ku butaka [4][6]. Yateguye kohereza ingabo za Sudani muri Yemeni mu ntambara y'abenegihugu yaho, akaba ari na we wahuzaga Sudani na Arabiya Sawudite na Nyarabu Zunze Ubumwe [7]. Muri Gashyantare 2019, mu gihe cy'imyigaragambyo yamaganaga ubutegetsi bwa Omar El Bechir, yagizwe umugenzuzi mukuru w'ingabo, ahabwa ipeti rya jenerali liyetona [8][6].
Ubuyobozi bw'inzibacyuho
[Hindura | hindura inkomoko]Akanama ka gisirikare k'inzibacyuho
[Hindura | hindura inkomoko]Ku ya 12 Mata 2019, al-Burhan yasimbuye Ahmed Awad Ibn Auf ku buyobozi bw'akanama ka gisirikare k'inzibacyuho kari kamaze gushyirwaho nyuma yo guhirika Omar El Bechir [9]. Bitandukanye n'uwo yasimbuye, ntiyafatwaga nk'inkingi y'ubutegetsi bwa kera [10]. Yategetse ko abari bafunzwe na El Bechir barekurwa, kandi yizeza ko inzibacyuho itazarenza imyaka ibiri [11]. Urugendo rwe rwa mbere mu mahanga yarukoreye mu Misiri, ahura na Perezida Abdel Fattah al-Sissi, hanyuma muri Nyarabu Zunze Ubumwe [12][13].
Ku ya 3 Kamena 2019, inzego z'umutekano, zirimo umutwe wa RSF, zatatanyije ku ngufu abigaragambyaga bari bakambitse imbere y'icyicaro gikuru cy'ingabo i Khartoum. Abantu benshi bararashwe, imirambo imwe iterwa mu ruzi rwa Nili, kandi imiryango iharanira uburenganzira bwa muntu yavuze ko abantu amagana bakorewe iyicarubozo n'ihohoterwa rishingiye ku gitsina [14][15][16][17][18]. Nyuma y'ubwo bwicanyi, ibiganiro n'abatavuga rumwe n'ubutegetsi byarahagaze, kandi interineti irahagarikwa, ibyo Human Rights Watch yise « ihohoterwa rikomeye ry'uburenganzira bwa muntu » [19][20][21].
Inama y'Ubusugire y'Inzibacyuho
[Hindura | hindura inkomoko]Ku ya 20 Kanama 2019, nyuma y'amasezerano hagati y'abasirikare n'ihuriro ry'abasivili, hashyizweho Inama y'Ubusugire y'Inzibacyuho igizwe n'abantu cumi n'umwe, iyobowe na al-Burhan; yarahiye bukeye bwaho [22][23][24]. Amasezerano y'amahoro ya Juba yo mu Ukwakira 2020 yongereye igihe cy'inzibacyuho, bituma al-Burhan akomeza kuyobora iyo nama aho kuyivaho muri 2021 nk'uko byari biteganyijwe [25][26].
Muri Gashyantare 2020, al-Burhan yahuriye i Entebbe, muri Ubugande, na Minisitiri w'Intebe wa Isirayeli Benjamin Netanyahu [27]. Yagize uruhare rukomeye mu isubukurwa ry'umubano hagati ya Sudani na Isirayeli, ryemejwe ku ya 23 Ukwakira 2020, nubwo ritavugwagaho rumwe muri guverinoma no mu baturage; yarisobanuraga avuga inyungu z'ubukungu, cyane cyane kuvanwa kwa Sudani ku rutonde rw'Amerika rw'ibihugu bishyigikira iterabwoba [28][29].
Kudeta ya 2021
[Hindura | hindura inkomoko]Ku ya 25 Ukwakira 2021, al-Burhan yayoboye kudeta yahiritse guverinoma ya gisivili: Minisitiri w'Intebe Abdallah Hamdok n'abaminisitiri benshi barafashwe, hatangazwa ibihe bidasanzwe, interineti irahagarikwa, kandi imyigaragambyo ishyigikira ubutegetsi bwa gisivili iramagurwa [30][31]. Ku ya 11 Ugushyingo 2021, yashyizeho Inama y'Ubusugire nshya ayobora [32][33]. Ku ya 21 Ugushyingo 2021, Hamdok yasubijwe ku mwanya we ku bw'amasezerano n'amashyaka y'abasivili [34], ariko yegura muri Mutarama 2022. Mu mwaka wakurikiye kudeta, abigaragambyaga 117 barishwe [35][36].
Nyuma ya kudeta, al-Burhan yashyize abayoboke b'imitwe ya Kisilamu bari bakomeye ku butegetsi bwa El Bechir mu nzego z'ubutegetsi, cyane cyane mu ngabo [37][38][39]. Muri Gashyantare 2023, yahuye na Minisitiri w'Ububanyi n'Amahanga w'Uburusiya, Sergey Lavrov [40].
Intambara y'abenegihugu
[Hindura | hindura inkomoko]Ku ya 15 Mata 2023, umutwe wa Rapid Support Forces (RSF) uyobowe na Jenerali Mohamed Hamdan Dagalo « Hemedti », wari umwungirije, wagabye ibitero ku birindiro by'ingabo mu gihugu hose, uvuga ko wigaruriye ingoro ya perezida n'ikibuga cy'indege cya Khartoum [41][42]. Al-Burhan yamaze amezi menshi agotewe ku cyicaro gikuru cy'ingabo i Khartoum, kugeza muri Kanama 2023 ubwo yavanwagayo akajya i Port-Soudan, aho guverinoma ye ikorera kuva icyo gihe [43][44]. Bivugwa ko RSF yahawe inkunga na Libiya, Nyarabu Zunze Ubumwe n'umutwe w'Abarusiya wa Wagner [45][46].
Muri Nyakanga 2024, al-Burhan yarokotse igitero cy'indege itagira umupilote cyagabwe ku kigo cya gisirikare cya Gebeit, aho yari yitabiriye umuhango wo gusoza amasomo y'abasirikare; abantu batanu barapfuye [47][48].
Ku ya 16 Mutarama 2025, Minisiteri y'Imari ya Leta Zunze Ubumwe z’Amerika yamufatiye ibihano, imushinja kwibasira abasivili n'ibikorwa remezo byabo, kubuza ubutabazi kugera ku baturage, kwanga kwitabira ibiganiro by'amahoro no guhungabanya inzira igana ku butegetsi bwa gisivili [49][50][51]. Muri Kanama 2025, intumwa ye yasuye Isirayeli igamije kwihutisha ivugururwa ry'umubano w'ibihugu byombi [52].
Ubuzima bwite
[Hindura | hindura inkomoko]Al-Burhan afite umugore n'abana batatu. Ku ya 6 Werurwe 2024, umuhungu we, Mohammed, yakomeretse bikomeye mu mpanuka y'ipikipiki i Ankara, muri Turukiya, apfa ku ya 3 Gicurasi 2024 [53].
Amashakiro
[Hindura | hindura inkomoko]- ↑ Stéphanie Trouillard (2019-04-13). "Qui est Abdel Fattah al-Burhan, le nouvel homme à la tête du Soudan ?". france24.com (in Igifaransa).
- ↑ "Sudan transition: Lt-Gen Burhan sworn in as Sovereign Council chief". BBC News. 2019-08-21. Retrieved 2021-04-29.
- ↑ "Abdel Fattah al-Burhan, the general who leads Sudan". France 24 (in Icyongereza). 2021-10-25. Retrieved 2021-10-28.
- 1 2 "Who is new head of Sudan's transitional council". Anadolu Agency. 2019-04-13. Retrieved 2019-04-13.
- ↑ Declan Walsh (2023-04-16). "What Happened on the Second Day of Fighting in Sudan". The New York Times (in Icyongereza). Retrieved 2023-05-01.
- 1 2 3 "Who is Abdel Fattah al-Burhan". Alhurra. Archived from the original on 2019-04-13. Retrieved 2019-04-12.
- ↑ Magdi el Gizouli (2019-07-05). "Sudan's Season of Revolution". African Review of Political Economy (in Icyongereza).
- ↑ "Militaire respecté mais inconnu du public, Abdel Fattah al-Burhane nouveau dirigeant du Soudan". TV5 Monde (in Igifaransa).
- ↑ AFP. "Soudan : joie des manifestants après la démission du chef du conseil militaire". La Libre Belgique (in Igifaransa).
- ↑ "Soudan : Abdel Fattah Abdelrahman, un chef du Conseil militaire plus consensuel". RFI Afrique (in Igifaransa).
- ↑ "Civilian government to be established in Sudan: new head of military council". Reuters. 2019-04-13. Retrieved 2019-06-08.
- ↑ "Sudan interim military council chief Al-Burhan meets with Egypt's President El-Sisi". Arab News. 2019-05-25. Retrieved 2019-05-26.
- ↑ "Sudan military council chief to visit UAE". Al Arabiya. 2019-05-26. Retrieved 2019-05-26.
- ↑ "Au Soudan, Khartoum livrée aux miliciens du Darfour". Le Monde.fr (in Igifaransa). Retrieved 2019-06-15.
- ↑ "Soudan : au moins 30 morts dans des manifestations violemment réprimées par l'armée". Jeune Afrique (in Igifaransa).
- ↑ "Soudan : des manifestants violés par des militaires". www.cnews.fr (in Igifaransa). Retrieved 2019-06-15.
- ↑ "'Bodies pulled from Nile' after Sudan crackdown" (in Icyongereza). 2019-06-05. Retrieved 2019-06-05.
- ↑ "Sudan military offers talks after allegedly killing 100 protesters". CBS News (in Icyongereza). 2019-06-05. Retrieved 2019-06-05.
- ↑ "À Khartoum, l'armée tente de briser le mouvement de contestation". france24.com (in Igifaransa).
- ↑ "Sudan crisis: Internet restored – but only for lawyer". BBC News (in Icyongereza). 2019-06-24. Retrieved 2021-10-28.
- ↑ "Sudan: End Network Shutdown Immediately". Human Rights Watch (in Icyongereza). 2019-06-12. Retrieved 2019-06-16.
- ↑ "Soudan : chargé de diriger la transition, le Conseil souverain a été formé - RFI". RFI Afrique (in Igifaransa). Retrieved 2019-08-21.
- ↑ Le Point, magazine (2019-08-21). "Soudan: la nouvelle instance de transition intronisée". Le Point (in Igifaransa). Retrieved 2019-08-21.
- ↑ "Sudan: Civilian-majority ruling council sworn in – DW – 08/21/2019". dw.com (in Icyongereza). Retrieved 2025-05-28.
- ↑ "Sudan: A transition under pressure" (PDF). www.europarl.europa.eu (in Igifaransa). Retrieved 2021-05-25.
- ↑ "Sudanese-Egyptian Military Relations and Geopolitics: Implications for Powering the GERD". African Arguments (in Icyongereza). 2020-12-17. Retrieved 2021-10-25.
- ↑ "Sudan said willing to consider normalizing ties with Israel". www.timesofisrael.com (in Icyongereza). Retrieved 2020-02-04.
- ↑ "Pourquoi le Soudan normalise ses relations avec Israël". L'Orient-Le Jour (in Igifaransa). 2020-10-24. Retrieved 2020-10-27.
- ↑ "Le général Burhane récuse tout chantage américain". L'Orient-Le Jour (in Igifaransa). 2020-10-26. Retrieved 2020-10-27.
- ↑ "Soudan/coup d'Etat: deux manifestants tués et 80 blessés par l'armée (médecins)". L'Orient-Le Jour (in Igifaransa). 2021-10-25. Retrieved 2021-10-25.
- ↑ "Sudan's Burhan declares state of emergency, dissolves government". Reuters (in Icyongereza). 2021-10-25. Retrieved 2021-10-25.
- ↑ "Soudan : préoccupation internationale face au nouveau Conseil de souveraineté". AA (in Igifaransa).
- ↑ Declan Walsh (2021-10-25). "Sudan's Military Seizes Power, Casting Democratic Transition Into Chaos". The New York Times (in Icyongereza). Retrieved 2023-05-01.
- ↑ "Sudan's Hamdok reinstated as PM after political agreement signed". Al Jazeera (in Icyongereza). Retrieved 2021-11-21.
- ↑ "Soudan : la présence du général al-Burhan aux funérailles d'Elizabeth II passe mal". RFI (in Igifaransa). 2022-09-20. Retrieved 2022-09-23.
- ↑ "Sudan's General al-Burhan says army stepping back from government". Al Jazeera (in Icyongereza). Retrieved 2022-07-10.
- ↑ Mohammad Tawhidi (2025-11-24). "The Muslim Brotherhood's Influence on Sudan's Military Leadership and Its Impact on Regional Stability". Trends Research & Advisory.
- ↑ Fernando Carvajal (2026-04-07). "The US Sanctions Sudan's Muslim Brotherhood". Fair Observer.
- ↑ "Soudan : pourquoi la junte réhabilite les islamistes". RFI (in Igifaransa). 2022-04-23. Retrieved 2022-09-26.
- ↑ "Lavrov pledges support for Sudan's efforts to lift UN sanctions". Sudan Tribune. 2023-02-09. Retrieved 2023-04-29.
- ↑ Le Monde avec AFP (2023-04-15). "Au Soudan, la rivalité entre deux généraux a explosé, des forces paramilitaires disent contrôler l'aéroport international de Khartoum". Le Monde (in Igifaransa). Retrieved 2023-04-15.
- ↑ "At least 25 killed, 183 injured in ongoing clashes across Sudan as paramilitary group claims control of presidential palace". CNN. 2023-04-15. Retrieved 2023-04-15.
- ↑ "Sudan's Al-Burhan heads first cabinet meeting since conflict erupted". africanews (in Icyongereza). 2023-08-29. Retrieved 2023-08-29.
- ↑ "Al-Burhan inspects Sudanese troops in Omdurman following repelled RSF attack". Sudan Tribune (in Icyongereza). 2023-08-24. Retrieved 2023-08-24.
- ↑ "Russian mercenaries in Sudan: What is the Wagner Group's role?". Al Jazeera (in Icyongereza). Retrieved 2024-08-24.
- ↑ "Wagner in Sudan: What have Russian mercenaries been up to?" (in Icyongereza). 2023-04-23. Retrieved 2024-08-24.
- ↑ Middle East Monitor (2024-07-31). "Sudan: Army chief Burhan survives assassination attempt". Middle East Monitor (in Icyongereza). Retrieved 2024-07-31.
- ↑ "Sudan's military leader survives drone strikes - army". BBC News. 2024-07-31.
- ↑ Damian Zane (2025-01-16). "US sanctions Sudan army chief Burhan over civilian deaths attempt". BBC (in Icyongereza). Retrieved 2025-01-16.
- ↑ "Exclusive-U.S. to Impose Sanctions on Sudanese Leader Burhan". U.S. News. 2025-01-16.
- ↑ Damian Zane (2025-01-16). "US sanctions Sudan army chief Burhan over civilian deaths". BBC News.
- ↑ Lior Ben Ari (2025-08-04). "Sudanese envoy secretly visits Israel to push normalization for military support". Ynet. Retrieved 2025-11-06.
- ↑ "Sudanese military leader's son dies of injuries following a motorcycle crash in Turkey". Associated Press. 2024-05-03. Retrieved 2024-05-04.